Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc mới

Lê Văn Phúc : Mưa trong tân nhạc

Thưa bạn đọc,
Kỳ này, thầy trò chúng tôi bàn về đề tài "Mưa trong tân nhạc".

Thầy Nguyễn Túc:
- Cậu ham ăn ham chơi đâu mà mấy tháng nay không thấy đề cập gì đến tân nhạc là sao vậy? Cậu để tôi ngồi mốc ra. Sáng nào tôi cũng đi uống cà phê La Madeleine với họa sĩ Hoàng xong rồi về dậm chân tại chỗ, chả có việc gì làm, buồn hơn chấu cắn.

 
 
 
Post




NT 139 - tháng 10 - 2005
________________________________________
Thưa bạn đọc,
Kỳ này, thầy trò chúng tôi bàn về đề tài "Mưa trong tân nhạc".

Thầy Nguyễn Túc:
- Cậu ham ăn ham chơi đâu mà mấy tháng nay không thấy đề cập gì đến tân nhạc là sao vậy? Cậu để tôi ngồi mốc ra. Sáng nào tôi cũng đi uống cà phê La Madeleine với họa sĩ Hoàng xong rồi về dậm chân tại chỗ, chả có việc gì làm, buồn hơn chấu cắn.


Bóng thời gian
: Mưa trong tân nhạc

Lê Văn Phúc



________________________________________

Thưa bạn đọc,

Kỳ này, thầy trò chúng tôi bàn về đề tài "Mưa trong tân nhạc".

Thầy Nguyễn Túc:

- Cậu ham ăn ham chơi đâu mà mấy tháng nay không thấy đề cập gì đến tân nhạc là sao vậy? Cậu để tôi ngồi mốc ra. Sáng nào tôi cũng đi uống cà phê La Madeleine với họa sĩ Hoàng xong rồi về dậm chân tại chỗ, chả có việc gì làm, buồn hơn chấu cắn.

Cai tôi:

- Em cứ tưởng thầy những lo viết nhạc, hòa âm, sang CD, đóng sách cho Linh Phương cũng hết ngày rồi chứ! Có biết đâu là thầy ngồi chơi sơi nước đậu nành! Còn em cũng đâu có khác gì thầy. Hàng ngày, vợ đi làm thì em vẫn lủi thủi như nguời khách lạ đi lên đi xuống "basement", một mình một bóng. Bởi buồn tình nên em không có hứng để ngồi gõ VNI trên máy computer.

- Thế hôm nay có hứng chưa nào?

- Dạ, có! Thế nên em mới soạn đề tài để cùng phiếm loạn với thầy về MƯA.

- Mưa như thế nào?

- Mưa có nhiều kiểu, nhiều mức độ, nhiều tình tiết lâm ly lắm. Có khi trần xì là mưa thôi, có khi mưa lại vui vui, còn đa số hễ mưa là buồn. Mưa cũng còn tùy thuộc vào không gian, thời gian mà nhạc sĩ muốn gửi gấm tâm tình trong nét nhạc lời ca.

- Cậu nhập đề ngay đi cho bà con nghe nào!

- Vâng, trần xì là "Mưa" không thôi, có bài của Văn Phụng, nhịp luân vũ - tắc tắc xình - bài này có hai lời, em xin kể lời thứ hai ít được phổ biến:
Mưa yêu bông hoa đời
Mưa yêu biết bao người
Mưa không biết hững hờ
Mưa thương lúa bơ phờ
Mưa yêu lúa mong mưa từng giờ

Mưa yêu thương ai nghèo
Mưa cho lúa ngô nhiều
Mưa cho hết tiêu điều
Mưa cho những ai nghèo
Mưa cho thắm bữa cơm ban chiều...

Thầy Nguyễn Túc:

- Mưa thế là mưa yêu thương, đem hạnh phúc đến cho muôn loài đấy nhá!

Cai tôi:
- Dạ, mưa thế là mưa suốt đêm cho cây đủ nước, lúa đủ hơi để có bữa cơm chiều thanh đạm mà vui. Nhưng không đề cập gì đến tình yêu sốt cả. Ưng Lang và Châu Kỳ có bài "Mưa rơi", điệu Tango:
Mưa rơi, chiều nay vắng người
Bên thềm gió lơi
Mơ bóng ngàn khơi
Mưa rơi, màn đêm xuống dần
Mây sầu khắp nơi
Thương nhớ đầy vơi...


- Chỉ mấy câu thôi, đã thấy là mưa mà không có bồ bên cạnh là y như rằng "mơ bóng ngàn khơi" và "thương nhớ đầy vơi" rồi đấy, thầy ạ!

- Tôi cũng chẳng hiểu đàn bà con gái có cái "hương gây mùi nhớ", hay cái phong vị, quyến rũ gì mà sao liền ông con trai mê như điếu đổ thì lạ thật!

- Lạ thật í chứ! Em cũng muốn tìm hiểu mà chưa có cơ hội đấy ạ! Phải là kinh nghiệm bổn thân mới có giá trị, chứ chỉ nghe nói hay đọc sách thì không tài nào xét đoán cho trung thực được đâu! Thôi, để em kể tiếp. Có người lại nhìn mưa thấy mưa màu hồng, như "Mưa hồng" của Trịnh Công Sơn. Lời nghe rất lạ như có ươm thơ - dù chàng không làm thơ hay in thơ - rất gợi tình nhưng thú thật mí thầy là em chẳng hiểu nhạc sĩ nói gì cả. Toàn là chữ nghĩa lạ tai, hư hư ảo ảo, nào là "Này em đã khóc chiều mưa đỉnh cao. Còn gì nữa đâu sương mù đã lâu. Em đi về cầu mưa ướt áo. Đường phượng bay mù không lối vào. Hàng cây lá xanh gần với nhau" hoặc là "Người ngồi xuống xin mưa đầy, trên hai tay cơn đau dài, người nằm xuống nghe tiếng ru, cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ."

- Ừ, tôi cũng nhận thấy mưa kiểu này có màu nào là màu hồng đâu nhỉ!

- Dạ, chỉ có "Trời ươm nắng cho mây hồng" thôi. Sau đó là mưa túi bụi, khiến em phải phát khóc cơ mà! Nhưng cũng phải nhận là lời thật lạ.

- Thôi, thế thì ta sang kiểu khác đi cho khỏi rắc rối.

- Vâng, đây là mưa mà có chàng lặn lội đến tận nhà thăm thì còn gì tuyệt cú mèo hơn nữa hả thầy?

- Đâu, như thếá nào nào?

- Đó là bài "Mưa chiều kỷ niệm" của Duy Yên và Quốc Kỳ, nhịp Slow Rock, "Nhớ chiều nào tôi đến thăm em", mô tả anh đến thăm em khi phố xá vừa lên đèn, tức là lúc trời đã nhá nhem tối. Đôi bên gặp nhau, không mời chào nước non hay ăn uống gì sốt cả mà chỉ ngồi bên nhau, "tay đan tay", "nhìn nhau không nói"...

- Sao không nói?

- Dạ, "sợ tình yêu chóng phai".

- Lạ thật đấy nhỉ! Tôi chưa nghe nói đến bao giờ, cậu ạ!

- Thế rồi không biết lúc nào chàng ra về hay có ở lại qua đêm không? Chỉ biết rằng họ đã xa nhau rồi, để cho chàng nhìn mưa bay mà nhớ xót xa về khung trời kỷ niệm, tức là tiếc ơi hùi hụi đấy ạ!

- Sao biết?

- Dạ, biết! Vì tác giả bản nhạc có báo cáo trong đoạn chót rằng: "Nhưng hôm nay xa rồi, hương xưa đã phôi pha, Mưa bay trong khung trời, quạnh hiu sau màn lá. Mưa rơi rơi vô tình, nghẹn ngào tràn ngập lòng, Chiều buồn về lạnh lùng, xót xa tình đầu tiên. Có một mình tôi đứng trong mưa...".

Thầy Nguyễn Túc:

- Một mình trong mưa, thiệt thì ráng chịu. Ai bảo lúc em tới thăm mà cứ là lễ nghi quân cách, không "a la xô" để rồi tiếc ngơ tiếc ngẩn. Nếu như cậu thì cậu làm gì nào?

- Em làm y như thầy vừa nói!

- Nói sao?

- Vậy đó!

- Thôi tiếp đi!

- Một nhạc sĩ khác có cái tên nghe rất lạ, là tên đi kèm với con số: Đó là nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9, viết bài "Tình khúc chiều mưa", điệu Boston. Đây là bài kể khổ về một mối tình không trọn vẹn, người yêu dấu đã lên xa hoa hay đi đâu không biết, để lại cho chàng những là tình buồn, tình sầu, tình đau, tình chết! Tuy thế, dù có lấy vợ, cũng vẫn còn yêu người cũ suốt đời.

- Lạ nhỉ! Yêu dai dẳng đến thế cơ à? Tôn thờ mối tình như thế kể là hiếm có lắm đấy!

- Thầy ơi! Nói chơi cho "vui" vậy thôi chứ em lấy chồng, anh lấy vợ rồi thì tình cũ nó cũng dần dần nhạt đi chứ đâu còn thắm thiết mê ly gì nữa!

- Tôi biết, nhưng tả oán như thế cũng là tài tình đấy chứ!

- Dạ đúng thế! Vẫn nói về chiều mưa, em nhón được bài này của Y Vân: "Chiều mưa công viên". Nhịp Valse Lente, dòng nhạc như tiếng mưa bay lượn qua lượn lại nhịp nhàng, còn lời thì rất đẹp, rất tình:
Chiều mưa công viên, ghế đá buồn tênh
Chiều mưa rét mướt, cỏ non trăm cánh
Ai thương ai dưới mưa buồn không?
Mưa trong đôi mắt chờ trông

Mấy năm trường biết nhau, chốn quê nhà yêu dấu
Hôm nay về đô thị, đời quanh trong vạn lý
Tiễn nhau một bước đi, đón nhau ngàn thương nhớ
Mưa rơi từng hơi thở, chờ trông có lâu gì...

...Chiều mưa công viên ghế đá từng đôi
Chiều mưa khép cánh, cỏ hoa đan lối
Ai bên ai biết nhau mà thôi
Mưa trong đôi mắt buồn vui.


- Rõ ra một chiều mưa trong công viên chỉ thấy những ghế đá buồn tênh mà vắng người qua lại. Duy có một người lúc đứng lúc ngồi mong ngóng người yêu, chờ mãi nàng không đến mà tưởng chừng như mưa đã ngàn năm!

Thầy Nguyễn Túc:

- Cái đó là thời gian tâm lý. Giờ giấc phút giây có nhanh hay chậm đâu, chỉ có lòng mình bấn loạn, vui tươi hay đau khổ, chờ hoài nên mới tưởng tượng ra rằng nó dài cả ngàn năm í chứ! Nên mới có câu "Ngày vui ngắn chẳng tầy gang" mà buồn thì "Nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại" là thế!

- Thưa thầy, đó mới là chiều mưa trong công viên ở thành phố mà nó đã buồn như thế rồi thì thầy cứ tưởng tượng ra cái cảnh "Chiều mưa biên giới" nó còn lâm ly, ai oán đến đâu!

- Đâu, nó ai oán như thế nào?

- Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông có mấy bài nổi tiếng thì bài này là một. Em nghe danh ca Hùng Cường hát rồi, đã lắm. Hùng Cường có làn hơi ấm, mạnh, vững vàng và diễn tả thì khỏi nói. Chàng hát:
Chiều mưa biên giới anh đi về đâu?
Sao còn đứng ngóng nơi giang đầu
Kìa rừng chiều âm u rét mướt
Chờ người về vui trong giá buốt, người về bơ vơ.

Tình anh theo đám mây trôi chiều hoang
Trăng còn khuyết mấy hoa không tàn
Cờ về chiều tung bay phất phới
Gợi lòng này thương thương nhớ nhớ, bầu trời xanh lơ...

...Người đi khu chiến thương người hậu phương
Thương mầu áo gửi ra sa trường
Lòng trần còn tơ vương khanh tướng
Thì đường trần mưa bay gió cuốn
còn nhiều anh ơi.


Thầy Nguyễn Túc:

- Cậu thấy bài này thế nào?

Cai tôi:

- Em thấy bài này, ngay cái tựa đề đã kêu rồi! Nhạc thật êm, thật dễ hát, còn lời thì nghe ra có cái vẻ cô đơn, ai oán, thương thân trách phận đấy, thầy ạ! Ngay câu đầu:"Chiều mưa biên giới anh đi về đâu?" đã thấy ngay là hết đường đi, là tuyệt lộ rồi...

- Thì cứ đi nữa, đi băng qua biên giới xem nó ra làm sao!

- Qua biên giới là phải có sổ thông hành, chiếu khán chứ! Mà qua đó rồi làm gì? Có quen biết ai đâu? Lại trở về à? Em chắc anh chàng này là quân nhân đóng đồn biên giới, chung quanh không một bóng người nên buồn hơn chấu cắn, mới ai oán, tả oán rằng: "Đêm đêm chiếc bóng bên trời, vầng trăng xẻ đôi, vẫn in hình bóng một người. Xa xôi cánh chim tung trời, một vùng mây nước cho lòng ai thương nhớ ai..."

- Nếu như tôi mà phải đóng đồn xa biên giới, trong hoàn cảnh này, chắc tôi đào ngũ quá à!

- Thầy yếu quá! Là chiến sĩ Cộng Hòa, có ai lại bết như vậy! Nhưng thôi, đó là "Chiều mưa biên giới" của Đại tá Nguyễn văn Đông. Ta sang chuyện khác, cũng "chiều mưa" nhưng Hoàng Trọng lại "nhớ Bắc" cơ! Bài này theo điệu Valse. Thơ của Thanh Nam, với những câu lục bát thật nhẹ nhàng thanh thoát. Đó là "Chiều mưa nhớ Bắc":
Chiều mưa gợi ý sang mùa
Khói sông hiu hắt gió lùa mái tranh
Bâng khuâng sầu gợn tâm tình
Trong mưa chợt thấy bóng hình ngày xưa
Nhớ xưa mưa trắng kinh kỳ
Cho bay khói thuốc tìm về xứ thơ
Ba mươi sáu phố sương mờ
Thu vàng ý cúc chiều mưa gợi sầu...


- Em thích nhất là những câu: "Chiều mưa gợi ý sang mùa, khói sông hiu hắt gió lùa mái tranh" và câu "thu vàng ý cúc chiều mưa gợi sầu". "Thu vàng ý cúc" thì thật là một sự so sánh và dùng chữ tuyệt hay. Em cũng nhớ đến Nguyên Sa có câu "Áo nàng vàng, anh về yêu hoa cúc". Thơ như vậy mới mang tính chất sáng tạo. Em cũng tính đổi lời một tí cho hợp với hoàn cảnh của thầy.

- Đổi là đổi như thế nào? Sao lại là tôi?

- Em định đổi là "Áo nàng vàng, em về yêu anh... Túc!".

- Cậu muốn ăn gắp bỏ cho người. Cứ nói huỵch toẹt ra là "Yêu anh Phúc" cho nó tiện việc sổ sách có được không?

- Dạ, nếu thầy gợi ý và cho phép!

- Đúng tim đen rồi nhá! Thôi, tiếp đi! Ta đang bàn về nhạc, không bàn về thơ, đừng có lạc đề.

- Dạ, hơi ngoài lề một tí, gọi là có "Lời bàn Mao Tôn Cương" cho thêm hoa lá cành í mà! Sau khi trình bày mấy bài mưa ban chiều rồi, bi chừ em sang đến mưa đêm. Bài "Mưa đêm" của Huyền Linh, điệu Tango, đã được nhiều danh ca như Minh Trang, Mộc Lan - Kim tước - Châu Hà, Khánh Ngọc, Ngọc Long và các ban nhạc Lửa Hồng, Hạc Thành, Thăng Long, Nguyễn Quý Lãm trình bày trên làn sóng điện:
Mưa đêm hiu hắt qua hiên buồn rơi, vương vấn tâm tư đầy vơi, đường về nhà em ướt lối.
Mưa đêm lác đác qua song đìu hiu, gió thốc nghiêng căn nhà siêu, có ai về qua xóm nghèo.
Mưa đêm nức nở như cung đàn tơ, ngao ngán kiếp duyên tầm tơ, giòng đời buồn như nước lũ.
Mưa đêm ray rứt không gian mờ xanh, liếp nát không qua một manh, bóng em dừng chân trước mành...
...Mưa đêm nước mắt xuyên qua lều tranh, môi thắm nét duyên ngày xanh, lửa hồng đùa reo tí tách.
Mưa đêm tuôn mãi rơi trên thềm cao, như suối êm đưa lời trao, lắng nghe tàn canh gió gào.


Thầy Nguyễn Túc:

- Nhời nhẽ trong bài đã diễn tả đầy đủ cảnh mưa đêm rồi, thiết tưởng không cần phải bàn ra tán vào làm gì nữa.

- Dạ, chính thế!

- Vậy ta tiếp đi!

- Vẫn nói về mưa ban đêm, em thấy có bài "Mưa nửa đêm" của Trúc Phương cũng hay lắm, được nhiều ca sĩ trình bày và nhiều người nghêu ngao trong điệu Boléro, như tỉ tê, kể lể tâm sự vơi đầy. Em xin nhờ Thanh Thúy ca:
Đêm chưa ngủ, nghe ngoài trời đổ mưa từng hạt rơi,
Gác nhỏ đèn le lói bóng dáng in lên tường loang
Anh gối tay tôi để ôn chuyện xưa cũ, gói trọn trong tuổi nhớ.
Tôi muốn hỏi có phải vì đời chưa trọn vòng tay,
Có phải vì tâm tư dấu kín trang thư còn đây,
Nên những khi mưa nửa đêm làm xao xuyến giấc mộng chưa đến
Ngoài kia mưa tuôn lạnh xuyên qua áo ai, canh dài nghe bùi ngùi
Mưa lên phố nhỏ, có một người vừa ra đi đêm nay
Để bao nhiêu luyến thương lại lòng tôi...

- Lại có bài tiễn biệt nhau trong đêm mưa gió là bài "Giã từ đêm mưa" của Văn Phụng, theo nhịp Chachacha. Chàng vừa ca vừa nhảy rất là điệu nghệ:
Đêm khuya mưa rơi, rơi trên đường vắng
Đôi chân lang thang tâm tư trầm lắng
Hạt mưa gieo rắc nỗi buồn, cho thế gian sầu, thương mối duyên đầu
Yêu lứa đôi nghèo, đội mưa mà đi...
Đi trong đêm mưa, mưa rơi tầm tã
Hoang mang bâng khuâng ai mong từ giã
Hạt mưa rơi ướt mi nàng, se thắt tim chàng
Giây phút ngỡ ngàng, đôi lứa thôi đành
Giã từ đêm mưa...

- Thôi thế là rõ ràng, đầy đủ rồi. Tiếp đi!

- Dạ, thế em xin tiếp. Bài này tả một cơn mưa nhẹ thôi, nhưng cơn mưa này lại bay qua một thành phố nhỏ, mà trong thành phố này lại có một người con gái mắt đen ngồi hát một mình. Bởi tình yêu đã rời chăn gối, bay theo cơn mưa phùn mất rồi còn gì. Đức Huy viết bài "Cơn mưa phùn" thật nhẹ, thật tình, thật buồn như sau. Em nhờ tác giả trình bày cho tiện việc sổ sách:
Cơn mưa phùn bay qua thành phố nhỏ
Hàng cây dật dờ rụng hoa tàn úa
Buồn chìm vào mắt đen người con gái hát một mình
Bài hát buồn như cuộc tình.
Một sớm mai thức dậy
Tình yêu rời chăn gối, bay theo những cơn mưa phùn
Làm cánh chim bé nhỏ, chiều nay nhiều mây xám
Bay theo những cơn mua phùn lạnh lùng
Cơn mưa phùn bay qua thành phố nhỏ
Đèn đêm lặng lờ, gục trên đường phố
Một ngày buồn đã qua, người con gái khóc một mình
Đời úa tàn theo cuộc tình...

Thầy Nguyễn Túc:

- Tôi nhận thấy Đức Huy viết nhiều bài hát về mưa rất hay. Hình như cậu ấy thích mưa lắm thì phải. Phải thích, phải yêu thì mới diễn tả nổi những cảm xúc của mình một cách đặc biệt như rứa!

Cai tôi:

- Đặc biệt đúng nghĩa thì em thấy Đứùc Huy có bài này dữ dội lắm!

- Dữ dội là dữ dội ra làm sao? Có nguy hiểm chết người không?

- Dạ, nguy hiểm nhưng không đến nỗi chết người.

- Ghê quá nhỉ! Cậu nói rõ nghe coi!

- Như thế này: Trong bài "Đường xa ướt mưa", cậu ấy tán rất kịch liệt, tán đến nơi đến chốn, nói tọac móng... ngựa ra chứ không úp úp mở mở như người khác. Để em mở CD ra thầy nghe, xong rồi thầy cho ý kiến. Vẫn chính tác giả năn nỉ:
Đêm nay thời gian đứng im lắng đọng
Cho đôi tình nhân đắm trong giấc mộng
Mưa rơi làm thêm khó câu giã từ
Vì đường xa ướt mưa.

Da em lụa là tóc em xõa mềm
Lung linh trời sao sáng trong mắt em
Môi em làm thêm khó câu giã từ
Vì đường xa ướt mưa.

Vì đường xa ướt mưa, em muốn anh đưa em về
Sao em không ở lại đây đêm nay?
Vì đường xa ướt mưa, đừng bắt anh đưa em về
Anh xin em đừng về đường quá xa xôi

Xin mưa triền miên mãi không lắng đọng
Cho đôi tình nhân đuối trong giấc mộng
Trong cơn ngủ quên trốn câu giã từ
Vì đường xa ướt mưa.

- Theo như em nghĩ, nếu cô mình nhất định muốn về thì có khó gì, cứ gọi cái taxi đến đón là xong í mà! Đằng này, nghe chàng Đức Huy tỉ tê, nỉ non thánh thót những là ngại đường xa, ngại mưa gió mà cứ bắt anh phải đưa em về thì có tội cho anh không chứ! Em cứ ở lại đây đêm nay, đồ đánh răng có dư, khỏi cần quần áo ngủ! Chàng chỉ nại cớ đường xa ướt mưa để níu kéo người bạn gái ở lại "cho đôi tình nhân đuối trong giấc mộng" rồi lăn ra ngủ say, quên cả sự đời. Thầy thấy con gái con đứa mà đi ngủ đêm như thế này thì nguy hiểm quá đi mất!

- Cậu nói cũng có phần đúng chứ không phải là sai hết đâu! Phần tôi, có nhời dặn dò các cháu gái, hễ ai mời chào đon đả, nại cớù nọ cớ kia để dụ khị mình ở lại nhà người ta thì chớ có mà cả nể, e có ngày vỡ mộng.

- Vỡ... bụng í chứ lị!

- Chính thế!

- Em xin qua chuyện khác nhá!
(Còn tiếp 1 kỳ)


Lê Văn Phúc


NT 140 - tháng 11 - 2005
________________________________________


Bóng thời gian : Mưa trong tân nhạc Việt Nam



Tiếp theo và hết


________________________________________

- Thời son trẻ của thầy, chắc thầy thường nghe hát bài “Giọt mưa thu” của Đặng Thế Phong và Bùi Công Kỳ. Bài này cho đến nay vẫn còn được mọi người trân quý. Mùa thu đã buồn, mưa thu lại buồn hơn, tiếng thu còn buồn nữa. Phải coi đây là một tuyệt phẩm đấy, thầy ạ!

- Đúng rồi. Cậu ca một khúc được không?

- Dạ, để em nhờ nữ ca sĩ Thùy Hương mới nghỉ hưu hát dùm. Cái tên Thùy Hương bây giờ không mấy ai còn nhớ nhưng hồi thập niên 1950, Thùy Hương là một nữ danh ca của Saigon hoa lệ. Mời Thùy Hương:
Ngoài kia giọt mưa thu thánh thót rơi
Trời lắng u buồn mây hắt hiu ngừng trôi.
Nghe gió thoảng mơ hồ trong mưa thu, ai khóc ai than hờ!
Vài con chim non chiêm chiếp kêu trên cành như nhủ trời xanh
Gió ngừng đi, mưa buồn chi cho cõi lòng lâm ly.

Hồn thu tới nơi đây reo buồn lây
Lòng vắng muôn bề không liếp che gió về
Ai nức nở thương đời, châu buông mau, dương thế bao la sầu
Người mong mây tan cho gió hiu hiu lành, mây ngỏ trời xanh
Chắc gì vui, mưa còn rơi, bao kiếp sầu ta nguôi.
Gió xa xôi vẫn về, mưa chăng mù lê thê
Đến bao năm nữa trời, vợ chồng Ngâu thôi khóc vì THU...

(Ghi chú: Bản chính viết là “mưa chăng mù lê thê” chứ không phải là “mưa giăng mù lê thê” như có người thường hát. Chữ “THU” cuối bài, in lớn). Nhà xuất bản Diên Hồng, Saigon.

Thầy Nguyễn Túc:

- Nãy giờ tôi vẫn chờ cậu giới thiệu một nhạc phẩm lừng lẫy của Huỳnh Anh mà chưa thấy cậu đề cập gì tới là làm sao dzậy?

Cai tôi:

- Em quên sao đành, hả thầy. Huỳnh Anh nổi tiếng nhất, có lẽ là bản này. Huỳnh Anh cảm tác qua soạn phẩm ca kịch đường rừng “Mưa Rừng” của Hà Triều - Hoa Phượng. Bài này lần đầu tiên được Thanh Nga hát trong vở tuồng trên.

- Nghe “thiên hạ đồn rằng” Huỳnh Anh mết nàng lắm phải không?

- Em đâu có biết, nhưng trong Thúy Nga Paris By Night, khi được hỏi về liên hệ này thì Huỳnh Anh chỉ cười cườiø chứ không “yes” hay “no”....

- Vậy là “yes” rồi còn gì! Hình như Huỳnh Anh quen thân với gia đình Thanh Nga thì phải!

- Nhưng cái quan trọng là có thân được với người đẹp hay không thì mới ăn tiền chứ!

- Tiền bạc gì đâu! Tình í chứ!

- Thì bởi!

- Sao?

- Thì bởi!

- Thôi qua đi kẻo trễ!

- Dạ. Còn chi tiết này nữa: Huỳnh Anh rất thích nghe mấy cô bé gánh nước máy đầu ngõ hát đổi lời bài “Mưa rừng”. Anh coi đây là một sự thành công vượt bực vì bài hát được phổ biến đến mọi tầng lớp trong xã hội.

- Thế “Mưa rừng” hát thế nào? Cậu hát nghe chơi!

- Dạ, em không dám! Vì trong một CD gần đây, chính Huỳnh Anh đã hát bài này, tới lắm. Giọng ca như ẩn dấu một nỗi niềm tâm sự khôngbiết tỏ cùng ai, lồng trong lời ca buồn rười rượi của cảnh mưa trong rừng thẳm với nhịp điệu Rumba thật chậm. Chàng hát như thế này:
Mưa rừng ơi, mưa rừng!
Hạt mưa nhớ ai mưa triền miên
Phải chăng mưa buồn vì tình đời
Mưa sầu vì lòng người, duyên kiếp không lâu.

Mưa từ đâu mưa về
Làm muôn lá hoa rơi tả tơi
Tiếng mưa gió lạnh lùa ngoài mành,
Lá vàng rời lìa cành, gợi ta nỗi niềm riêng.

Ôi! Ta mong ước xa xôi, nhưng đêm mãi cô đơn
Gửi tâm tư về đâu?
Mưa thương ai, mưa nhớ ai?
Mưa rơi như nhắc nhở, mưa rơi trong lòng tôi.

Mưa rừng ơi, mưa rừng!
Tìm đâu hỡi ơi! bóng ngày xưa
Mỗi khi mưa rừng về muộn màng,
Bóng chiều vàng dần tàn, lòng thương nhớ nào nguôi.

Cai tôi:

- Thưa thầy, hay thiệt đó chứ! Em nghe Huỳnh Anh hát mà thấy tội nghiệp cho anh ấy quá! Đầy ắp tâm sự không thể tỏ cùng ai. Nhưng mà em để ý nhất đến mấy chữ này: “Tìm đâu, hỡi ơi! bóng ngày xưa”. Theo em thì nên viết rõ hơn là “bóng người xưa” cho nó cụ thể, thực thể hơn. Mà cũng nói lên cái tâm trạng nhớ nhung vơi đầy, mơ ước xa xôi của Huỳnh Anh nữa! Mượn mưa mượn gió, mượn cả rừng núi để tỏ bày tâm sự , kể cũng là ai oán, thương tâm lắm đấy chứ, thầy!
- Chuyện người ta, mắc mớ chi tới mình mà “com-măng-te” kỹ thế?

- Thế, ta qua mục khác vậy. Bài này có tới 3 nhạc sĩ cộng tác với nhau để sản xuất. Trên bản nhạc ghi là “Mạc Phong Linh và Mai Thiết Lĩnh” nhưng theo tin tình báo chiến thuật của em thì đó chính là bút hiệu của Lê Dinh - Minh Kỳ - Anh Bằng. Mấy ông này còn dùng nhiều bút hiệu khác nữa để nghiên cứu, thử xem tên tuổi nào nổi danh. Lạ một cái, bút hiệu nào cũng thành danh cả!

- “Hai mùa mưa” thì chắc là nói đến miền Nam mưa nắng hai mùa chứ gì?

- Không hẳn thế! Hai mùa mưa này khác, xin thầy nghe:
Mùa mưa lần trước anh về đây ghé thăm tôi.
Tình xưa bạn cũ gặp nhau đêm ấy mưa rơi
Tách cà phê ấm môi, mình ngồi ôn lại những phút vui trôi qua mất rồi.
Này cây phượng vĩ bên đường che nắng ban trưa
Này con đường dẫn vào sân ga tắm trăng mơ
Mái trường khi ấu thơ, và này căn nhà vắng nằm cạnh nhau nghe đêm mưa
Hai đứa vui chưa vơi tâm sự, hôm sau anh lên đường.
Tôi tiễn anh như bao anh hùng hiên ngang ra sa trường
Vì yêu quê hương anh lặng lẽ bước chân đi
Vì thương non sông tôi gạt nước mắt phân ly
Từng cơn mưa vẫn rơi não nề
Anh nói một năm nữa anh về.


- Cứ theo nguyên bản thì ra bài này là tâm sự của hai đực rựa chứ có phải là tình tiếc gì giữa đôi trai gái đâu?

- Tôi cũng tưởng thế mà lại không như thế! Thế mới ngộ chứ!

- Còn bài này, nhưng chỉ có Minh Kỳ và Lê Dinh thôi, trong bản “Mưa trên phố Huế” nghe rất Huế, rất Đông Ba, Thiên Mụ, rất buồn trong một chiều mưa. Bài này phần đầu đặt tới 3 lời để diễn tả tâm tình cho đã. Lời 1 nhiều người đã nghe nên em xin hát lời 2 cho nó lạ.

- Quen hay lạ gì cũng được, hát đi.

- Em hát thì hư bột hư đường mất, thầy ạ! Thôi, để em nhờ Như Quỳnh trình bày vậy nhá:
Chiều mưa trên kinh đô Huế, tiếng mưa còn vương kỷ niệm
Ngày quen nhau dưới chân Thiên Mụ, anh còn nhớ không?
Chợ Đông Ba khi mình qua, lá me bay bay là đà,
Chiều thiết tha có anh bên mình mà ngỡ hôm qua...

Hò ơi! ơ hò, chiều mưa phố buồn.
Chiều mưa phố xưa u buồn có ai mong đợi
Một người biền biệt nơi mô, để nhớ với thương một người...


Theo em nhận xét thì trời mưa dễ cho người ta nhớ nhau. Cơn mưa chiều dễ buồn hơn là nắng ban trưa. Nhất là lại có mưa trên phố Huế nữa thì mưa nơi đây mùa nào, tháng nào, năm nào cũng vẫn buồn hơn là mưa trên phố Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Tự Do, chợ Bến Thành ở Saigon.

- Chính thế, nhất là người đi biền biệt, mút mùa Lệ Thủy thì người ở lại càng mong càng nhớ càng buồn.

- Theo em, thiếu gì chàng trai chờ đón mà lại cứ phải ngóng trông chờ đợi một kẻ đi xa ngàn dặm cho nó nhiêu khê, thương nhớ ngậm ngùi.

- Có thế nó mới tình mới mộng chứ! Cứ như cậu thì hết cả thơ lẫn mộng rồi còn gì!

- Dạ, có nhẽ như thế! Em qua bài khác vậy. Tiện đây, em hỏi xem thầy có bài nào viết về mưa không ạ?

- Sao lại không! Tôi viết nhiều lắm chứ! Như bài “Mưa dĩ vãng”!

- Em chả nghe đến bao giờø sốt cả!

- Đó là tựa đề trong một CD do Linh Phương trình tấu, nghe cũng mượt mà, nhức nhối lắm đấy chứ lị. Cậu không nghe bao giờ à?

- Dạ, không! Nhức nhối như thế nào ạ?

- Như thế này nhá:
Chiều nay mưa rơi, rơi mãi trong sương chiều
Trời mây âm u, đường phố vắng đìu hiu
Hàng cây xanh ngả nghiêng, đàn chim than triền miên
Trời mưa trên phố, như than khóc trong lòng tôi
Gió rét về, sấm chớp não nề, sao mưa rơi hoài thế?
Mưa còn nhớ thương ai, mà mưa khóc đêm dài
Em nhớ chăng đêm nào, hai chúng ta vui đời,
Vòng tay ôm nhìn mưa rơi, chiều nay mưa bay
Sầu thấm vương tâm hồn...

- Em nghe chỉ thấy những là “phố vắng đìu hiu”, “cây xanh nghiêng ngả”, “sấm chớp não nề” như sắp có bão vậy! Nhưng em chỉ nhớ câu thơ của Paul Verlaine: "Il pleut dans mon coeur, comme it pleut sur la ville" mà thầy dịch là “Mưa trên phố vắng, như than khóc trong lòng tôi” là có vẻ thấm thía thôi à! Thầy đảo ngược câu thơ, nghe êm hơn, tình hơn. Còn bản nhạc của thầy, em nghe như vịt nghe sấm.

- Thây kệ tôi với Linh Phương, không mắc mớ chi đến cậu cả!

- Cũng “mắc” cho em nữa chứ!

- Mắc gì?

- Vì em phải nhắc khéo một tí kẻo thầy buồn!

- "Thank kiều"! Tiếp nữa đi.

- Trước khi tiếp, cho em nói một tí. Thầy có nhiều bản mà không phổ biến, không phát hành, không lăng xê nên ít người biết đến. Thầy lại ở ngành ngoại giao, đi nước ngoài lâu năm nên ít giao du trong giới nghệ thuật, hóa nên thầy có viết cả trăm bài mà cũng ít ai hát, ai ca thì làm sao nổi danh được?

- Thây kệ tui.

- Dạ, thôi để em tiếp. Bài nhạc này được nhiều biết. Đó là bản “Mùa thu trong mưa” của Trường Sa. Nhạc sĩ này vốn là một cấp Tá, Hạm Trưởng Hải Quân, vóc dáng cao lớn, ôm mộng hải hồ, yêu sóng đại dương, tâm hồn nghệ sĩ, lãng mạn nên nhìn cảnh vật trong mưa là nhớ đến em, nhớ ghế đá công viên, nhớ tiếng mưa rơi êm đềm, cho dài ngày tháng không tên. Bài này để em nhờ Hà Thanh ca mới thấm thía:
Chiều mưa không có em, bờ đá công viên âm thầm
Chiều mưa không có em, giăng mắc mây không buồn trôi
Gọi mùa thu lãng quên vào tiếng mưa rơi êm đềm
Trời còn mưa ướt thêm cho dài ngày tháng không tên.

Trầm lặng ngày đi qua trên đường phố rét mướt
Dấu chân chưa tìm về chút kỷ niệm ngày đầu,
Để từøng mùa thu đến, ra đi không mang tin, nỡ quên đi đành sao?

Kể từ em vắng xa, ngày tháng bơ vơ tên mình
Mùa thu mưa vẫn rơi, không bước chân em tìm đến
Chuyện ngày xưa biết sao, mỏi cánh chim bay phương nào?
Còn ngày xuân ấm êm, cho mình gọi tiếng yêu em!

- Cứù như em nghĩ một cách bình dân học vụ thì đây là mối tình, gọi nôm na là “Tình một chiều”. Có qua mà không có lại. Có đi mà chẳng trở về. Để cho người ở lại ôm mối tình sầu đau sót bơ vơ. Cho dù mùa xuân ấm êm đã về mà anh đây vẫn còn nhớ đến người xưa, không biết “mỏi cánh chim bay phương nào, cho mình gọi tiếng yêu em”. Còn em, em đi mất hút, không hẹn ngày về thì anh đây mong gì ngày em trở lại?

- Ấy thế mà anh vẫn cứ “gọi tiếng yêu em” mới lạ chứ!

- Vâng, lạ thật đấy! Nhưng để cho đỡ ghiền í mà!

- Này cậu còn bài nào nghe bớt lạnh lùng, bớt ai oán, bớt sầu muộn không?

- Dạ, còn bài này ạ! “Mưa Saigon - Mưa Hà Nội” nhạc Phạm Đình Chương, thơ Hoàng Anh Tuấn. Hai tác giả đề tặng bài này cho Thanh Nam.

- Ừa, tôi cũng đã nghe nhiều lần bài này rồi. Hai lời cơ đấy nhá! Vì nhạc hay lời đẹp nên tôi nhờ cậu ca cả hai lời cho bà con nghe chơi nhá!

- Em không dám! Bài này phải để ban Thăng Long hợp ca nghe mới sướng tai:
(Lời 1): Mưa hoàng hôn, trên thành phố buồn gió heo may vào hồn
Thoảng hương tóc em ngày qua,
Ôi người em Hồ Gươm về vương chiều tà
Liễu sầu úa thềm cũ nằm mơ hiền hòa
Thương mầu áo ngà, thương mắt kiêu sa
Hiền ngoan thiết tha, thơ ngây đôi má nhung hường
Hà Thành trước kia thường, thường về cùng lối đường
Khi mưa buốt lạnh mình ướt,
Chung nón dìu bước thơm phố phường
Mưa ngày nay, như lệ khóc phần đất quê hương tù đầy
Em ngoài ấy còn nhớ hẹn xưa miệt mài
Giăng mắc heo may, sầu rơi ướt vai, hồn quê tê tái...

(Lời 2): Mưa mùa thu, năm cửa ô sầu hắt hiu trong ngục tù
Tủi thân nhớ bao ngày qua,
Mưa ngùi thương nhòa trên giòng sông Hồng Hà
Ôi còn đâu vàng son mùa thơ hiền hòa
Đau lòng Tháp Rùa, Thê Húc bơ vơ
Thành đô xót xa, cô liêu trong nỗi u hoài
Lòng người sống lạc loài, thê lương mềm vai gầy
Bao oan trái dâng tê tái, cho kiếp người héo mòn tháng ngày
Mưa còn rơi, ta còn ước rồi nắng yêu thương về đời
Vang trời tiếng cười ấm niềm tin hồn người
Mây trắng vui tươi, tình quê ngút khơi, Tự Do phơi phới...

- Em hát theo mệt quá rồi, thầy ơi!

- Thì tôi nghe cậu ca cũng mệt đứt hơi đi ấy chứ! Tôi chỉ sợ cậu lên máu, nằm bất tỉnh là nguy cho tôi rồi!

- Thầy cứ gọi "Nine - One - One" là xong! Đến đây, em nghĩ là ta cũng nên hạ màn là vừa, vì đề tài coi như đã tạm đủ cho một, hai kỳ báo. Còn nhiều đề tài, thầy trò mình sẽ lại khai thác để trình độc giả. Nhưng trước khi ca bài giã từ, có nhẽ thầy cũng nên đúc kết về Mưa một tí.

- Nói về mưa, tôi nhận thấy nó như thế này:
* Mưa gì thì mưa, nhưng hễ cứ mưa là mưa buồn hơn...nắng!

* Mưa buồn nhất là mưa rả rích, mưa dầm dề, đường trơn ướt lê thê!

* Mưa chiều, mưa đêm dễ rung cảm lòng người hơn là mưa ban ngày!

* Mưa dễ làm đề tài cho những cuộc tình, vì có mưa là có... ướt át!

* Mưa thích hợp với dân nhà nghèo hơn là giới nhà giàu. Vì chỉ nhà nghèo mái lá mái tôn mới có cái cảnh: Mưa xuyên qua vách, mưa xuyên qua mành, mưa yêu áo rách. Tóm lại, nhà nghèo, kiếp nghèo dễ thông cảm, dễ làm quen, làm bạn với mưa hơn!

* Cuối cùng, nếu “mưa” mà có “mây” đứng cặp kè đằng trước thì dễ sinh ra nhiều chuyện ly kỳ, nguy hiểm! Ly kỳ, nguy hiểm tới mức độ nào thì tôi không biết vì tôi chưa có kinh nghiệm về vụ này bao giờ!

- Thưa thầy, em xin nhắc khẽ thầy rằng thì là: Sự thành thực bao giờ cũng quý, cũng đáng yêu!

Thầy Nguyễn Túc phe lờ đi, đánh trống lảng:

- Thôi, ta đi ăn kẻo đói rồi! Cậu muốn đi ăn đâu?

- Cám ơn thầy bao em đi ăn trưa. Xin thầy cho em lại “Băm-Bu” ăn “bớp-phê”, “sê-ni-o” được bớt 10% đấy ạ!

Thưa bạn đọc,

Đề tài về “Mưa trong tân nhạc” đến đây tạm dứt.

Trong bài này, nếu có điều gì không khứng ý, cũng mong bạn đọc đánh chữ “lục tào xá” đi dùm cho thì thầy trò chúng tôi rất lấy làm một sự biết ơn lắm lắm.

LÊ VĂN PHÚC

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23384052