Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc thiểu số

Nghệ sĩ Văn thảo và cây đàn k'ní

Trong những chương trình của Đoàn ca múa nhạc dân tộc Bông Sen Tp.HCM, thường có một tiết mục độc tấu mà người nghệ sĩ đã điều khiển khoang miệng để tạo nên những âm thanh “o, oe, oa...” rất đặc biệt. Đó là cây đàn k’ní và người biểu diễn là nghệ sĩ VănThảo.

Nghệ sĩ Văn Thảo và cây đàn k’ní
08:21' 21/10/2005 (GMT+7)
Soạn: AM 587036 gửi đến 996 để nhận ảnh này

Nghệ sĩ Văn Thảo

Văn Thảo vốn là người được đào tạo về đàn nhị, sau khi tốt nghiệp trung cấp đàn nhị Nhạc viện Hà Nội năm 1971, anh về công tác tại Đoàn văn công Quân khu III rồi sao đó chuyển về Đoàn ca múa miền Nam. Năm 1975, anh theo Đoàn vào Tp.HCM, Đoàn sáp nhập với Đoàn ca múa Giải phóng để trở thành Đoàn ca múa nhạc Bông Sen. Từ 1978-1983, anh học lớp thể nghiệm do Viện Nghiên cứu âm nhạc, chi nhánh Tp.HCM tổ chức.Nhiều lần tình cờ thấy các nghệ sĩ Huỳnh Tú, Quốc Hùng, Thế Dân biểu diễn đàn k’ní, âm thanh độc đáo của cây đàn đã hấp dẫn anh. K’ní có cách diễn tấu như đàn nhị, cộng với sự điều khiển của khoang miệng của người diễn tạo ra âm thanh đặc trưng của k'ní. Anh đã quyết định đến học với một trong những người biểu diễn đàn k’ní thời bấy giờ là nghệ sĩ Huỳnh Tú ở Đoàn ca múa nhạc Thăng Long (Hà Nội). Theo nghệ sĩ Văn Thảo thì người dân tộc Giarai (chủ nhân của đàn k’ní) dùng khoang miệng để tạo ra những âm thanh gắn liền với ngữ âm của họ. Vì vậy, nếu không am hiểu ngôn ngữ dân tộc Giarai, việc điều khiển khoang miệng để tạo ra âm thanh sẽ không “hát” đúng tiếng đàn k’ní. Qua nhiều lần biểu diễn, giao lưu với các nghệ sĩ Tây Nguyên như Thảo Giang, Siu Phich..., Văn Thảo được đánh giá là người đã diễn đạt khá đúng tiếng của cây đàn độc đáo này.Anh thường biểu diễn với những tác phẩm như: Ru con (dân ca M’nông), Kungk’leng (dân ca Giarai), Giai điệu Tây nguyên (Huỳnh Tú, viết cho đàn k’ní và dàn nhạc) ..v.v... Trong thời gian qua, tiếng đàn k’ní đã cùng anh đi khắp mọi miền đất nước và một số nước trên thế giới như: Thụy Sỹ, Mỹ, Nhật... Độc tấu k’ní được xem là một trong những tiết mục độc đáo, hấp dẫn trong chương trình của Đoàn ca múa nhạc dân tộc Bông Sen - Tp.HCM - hiện nay.Đàn k’ní - tiếng lòng của người Giarai
Soạn: AM 598048 gửi đến 996 để nhận ảnh này

Đàn k’ní

Đàn k’ní là một loại nhạc cụ của dân tộc Giarai (chủ yếu sống ở hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum), cũng được một số dân tộc khác ở Tây nguyên như Êđê, Bahnar, Hà Lang... sử dụng.
Đàn k’ní nguyên thủy cấu tạo bởi một ống nứa nhỏ (đường kính khoảng 2cm, dài khoảng 50cm) làm thân đàn, trên thân đàn có gắn nhiều nút bấm bằng tre có tác dụng như những phím đàn. Đàn có một dây, được dùng một thanh nứa nhỏ còn nguyên cật (dài khoảng 40cm), cọ vào dây đàn như một chiếc vĩ. Một sợi dây mà một đầu được buộc vào một miếng tre nhỏ hoặc chiếc vảy con tê tê để người diễn tấu ngậm vào miệng, đầu kia sợi dây được buộc vào dây đàn, tay trái bấm nốt và tay phải dùng vĩ kéo tương tự như đàn nhị. Âm thanh cộng hưởng từ sự điều khiển khoang miệng truyền qua sợi dây căng đến dây đàn tạo ra những âm sắc khác nhau là nét đặc trưng của đàn k’ní. Đàn không có bộ phận cộng hưởng âm thanh, có khi giữa thân đàn được gắn một quả bầu khô, nhưng nó không làm chức năng cộng hưởng mà khoang miệng người diễn tấu chính là bộ phận cộng hưởng của đàn. Người Giarai thường thường diễn tấu k’ní bằng cách ngồi bệt xuống đất, các ngón của chân trái kẹp thân đàn dựng đứng.Tiếng đàn k’ní mô phỏng giọng nói của người Giarai, thường được các chàng trai sử dụng trong giao duyên. Âm thanh k’ní mềm mại, nhỏ nhẹ như lời tỏ tình, như tiếng lòng của các chàng trai với người yêu.

Vào khoảng năm 1984-1985, nghệ sĩ Thao Giang (giảng viên đàn nhị Nhạc viện Hà Nội) đã mang đàn k’ní về Hà Nội và truyền đạt lại cho một số nghệ sĩ. Qua quá trình cải tiến, ngày nay, k’ní có hai dây bằng kim loại, những nút tre làm phím đàn được loại bỏ, dùng vĩ kéo như đàn nhị và mở rộng âm vực từ 1 quãng 4 hoặc quãng 5 thành hai quãng 8. Đàn k’ní cải tiến được xem như một cây đàn nhị có thêm sự điều khiển khoang miệng qua sợi dây nối với dây đàn, nên những nghệ sĩ đàn nhị hoặc các loại đàn dùng vĩ kéo khi chuyển sang chơi k’ní có nhiều thuận tiện.

Nghệ sĩ Văn Thảo hiện nay thường đứng biểu diễn với cây k’ní cải tiến, thân đàn như một cây trúc cách điệu dựng đứng, cùng với một ít cành lá. Qua tiếng đàn k’ní mà nghệ sĩ Văn Thảo thường “hát”, khán giả có thể tìm hiểu thêm một nét văn hoá độc đáo của người dân tộc Giarai.

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23384056