Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc mới

Hồng Minh : Nghịch lý âm nhạc Việt - Bài 2: Nếu không cố giữ, dàn nhạc có thể sẽ chẳng còn ai!

Nghịch lý âm nhạc Việt - Bài 2: Nếu không cố giữ, dàn nhạc có thể sẽ chẳng còn ai!

Những nhạc công Việt Nam đạt trình độ
đẳng cấp quốc tế.
NDĐT – Hầu hết các nghệ sĩ – nhạc công trong biên chế hơn 100 người của Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam đều phải kiếm sống bằng “nghề tay trái”- đó là nhận định của nghệ sĩ cello Ngô Hoàng Quân- Giám đốc dàn nhạc.

 

Bài 1: Nghệ sĩ nhạc hàn lâm: tài năng - khổ luyện và... "hy sinh"
Để trở thành nhạc công chơi nhạc thính phòng – giao hưởng, người nghệ sĩ phải trải qua quá trình khổ luyện hàng chục năm trời.

Bắt đầu phải từ những em bé có năng khiếu, rồi qua bảy năm sơ cấp, bốn năm trung cấp, và năm năm tiếp tục ở bậc đại học. Tổng cộng mất khoảng 16 năm cho quá trình đào tạo một diễn viên - nhạc công chơi nhạc thính phòng, giao hưởng.

Rất nhiều người trên hành trình dài dằng dặc âm thầm đó, đã bị rớt lại dọc đường. Nhưng ngay cả khi đã qua 16 năm tu luyện (trong đó nhiều người học ở nước ngoài) cũng không dễ dàng gì được tuyển chọn vào Dàn nhạc giao hưởng Quốc gia. Và chơi nhạc cổ điển- hàn lâm không chỉ có vậy là đủ, mà là một quá trình không ngơi nghỉ. Những nhạc công kể cả đã thành danh, vẫn phải duy trì một chế độ luyện tập khắt khe. Có tài năng và học hành bài bản để khẳng định tài năng đã khó, gìn giữ được tài năng còn khó hơn.

Vậy nên, khi đã trụ lại được trong Dàn nhạc Giao hưởng quốc gia, họ thực sự là những tài sản quý của đất nước.

Vậy nhưng hiện nay, tất cả họ đều đang hưởng lương ở chế độ cán sự II (tương đương với trung cấp). Nghĩa là mức lương của những nghệ sĩ cử nhân, thạc sĩ âm nhạc ấy hiện vẫn chỉ bằng mức của một y tá. Thu nhập bình quân của một nghệ sĩ chỉ vào khoảng 2 đến hơn 3 triệu đồng/tháng, bao gồm cả tiền phụ cấp thanh sắc. Mỗi chương trình hòa nhạc thường chỉ có một hoặc hai đêm, phải luyện tập hàng tháng trời, nhưng thù lao biểu diễn cho mỗi người sau mỗi đêm là 150 nghìn đồng.


Với thâm niên khoảng 25, 26 năm làm nghề, tổng mức lương hằng tháng của một nghệ sĩ ở Dàn nhạc khoảng hơn 3 triệu đồng.

Vậy nên, để trụ lại được với nghề, không riêng gì cặp vợ chồng nghệ sĩ Nguyễn Thiện Thắng- Nguyễn Diệu Hồng, mà hầu hết thành viên trong dàn nhạc đều phải trải xoay qua làm thêm việc khác.

“Trong khoảng 10 năm nay, chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều của nhạc trưởng người Nhật Honna Tetsuji. Ông hiện là Giám đốc âm nhạc và là nhạc trưởng chỉ huy. Những chương trình biểu diễn cố định hàng năm có vai trò rất lớn của ông. Hồi đầu ông ấy làm việc cho dàn nhạc không công. Sau đó thì mỗi tháng chúng tôi trả cho ông ấy một triệu đồng/tháng, rồi thời gian nữa nâng lên hai triệu. Bây giờ thì ông ấy đang hưởng mức lương bốn triệu đồng/ tháng, bắt đầu từ tháng trước. Trong khi đó, không có nhạc trưởng chỉ huy nào trên thế giới ở bất cứ dàn nhạc nào hưởng thù lao dưới 10.000 USDcho một đêm trình diễn ”- nghệ sĩ Ngô Hoàng Quân.

Không chỉ thời kỳ đất nước vừa trải qua chiến tranh, cả dân tộc đói nghèo, mà kể cả về sau này, khi cơn lốc cơ chế thị trường ập tới, nhiều người, kể cả giới nghệ sĩ đã giàu lên nhanh chóng, thì những người chơi nhạc thính phòng giao hưởng vẫn chỉ có thể hài lòng với một đời sống thanh đạm. Họ chỉ cố gắng xoay xở để đủ điều kiện đi làm nghề.

Ngay như nghệ sĩ Trần Thị Mơ, người được công chúng yêu nhạc cổ điển mệnh danh là “Nữ hoàng cello của Việt Nam” bởi tài năng và độ chín trong nghề ở dàn nhạc, từng phải trải qua những năm tháng ngồi khâu dây màn để kiếm sống. Bây giờ thì chị đi dạy thêm cho một số học sinh, trong đó có nhiều người nước ngoài. Hay nghệ sĩ Lê Hoàng Lan, cây violin số 1, nhạc trưởng của dàn nhạc cũng từng có thời phải chơi nhạc hầu khắp các nhà hàng khách sạn. Đó là thời kỳ mà hầu như người Việt Nam ai cũng sống khó khăn. Nhưng cho đến bây giờ, khi đất nước đã có nhiều thay đổi, hầu hết trong số họ vẫn phải duy trì công việc làm thêm để “lấy ngắn nuôi dài”, trụ lại trong dàn nhạc vì tình yêu với âm nhạc cổ điển.

Trong một bộ phim chiếu trên màn ảnh nhỏ gần đây mà tôi không nhớ tên, khán giả ấn tượng với một anh thợ tiện cầm máy xoay xoay hết sức sành điệu. Ít ai biết, “diễn viên” sắm vai nhân vật thợ tiện ấy chính là một “thợ xịn” ở ngoài đời. Và càng bất ngờ hơn nữa, nghề chính của anh lại là nghệ sĩ chơi kèn cor nổi tiếng của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam.

Công chúng nhạc cổ điển hẳn biết đến anh, nghệ sĩ kèn cor tài năng với tiếng kèn trầm huyền diệu trong các bản giao hưởng thỉnh thoảng vang lên ở thính phòng Nhà hát Lớn. Trần Hoàng Phong là biên chế của dàn nhạc từ năm 1983, thâm niên làm nghề xấp xỉ 30 năm. Cũng gần 30 năm ấy, để có thu nhập duy trì cuộc sống gia đình, anh gắn bó với nghề làm máy tiện. Bây giờ, có một quán café “tận dụng” khoảnh sân nhỏ của Dàn nhạc ở phố Cầu Giấy, hỏi ra cũng mới biết chủ quán cũng chính là anh.

Với lời giới thiệu của Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Ngô Hoàng Quân, tôi gọi điện hẹn gặp anh không dưới chục lần. Nhưng lần nào anh cũng nói rằng anh rất bận và hẹn dịp khác. “Tôi chỉ biết thổi kèn thôi, không biết nói gì cả và có lẽ cũng không cần phải nói gì”- giọng anh rất nhã nhặn qua điện thoại.


Nghệ sĩ Ngô Hoàng Quân.

Cũng theo lời  giới thiệu của nghệ sĩ Ngô Hoàng Quân, tôi tìm gặp một nghệ sĩ chơi kèn oboe khác, “nghe nói” cũng là ông chủ của một cửa hàng bán máy bơm ở Hà Nội. Nhưng dẫu đề nghị thế nào, anh cũng nhẹ nhàng từ chối.

Hiểu rằng người nghệ sĩ luôn có một tâm thế để đứng cao hơn những mối lo đời thực, cũng như biết cách tránh đi những chua xót để mà giữ cho mình sự say mê và thăng hoa trong nghề nghiệp. Cũng biết rằng, bản lĩnh người nghệ sĩ thì vững vàng nhưng tâm hồn người nghệ sĩ đôi khi thật mong manh dễ bị tổn thương. Vậy nên chúng tôi không cố công tìm hiểu thêm nữa.

Nhưng những nghệ sĩ như Nguyễn Thiện Thắng, Nguyễn Diệu Hồng, Trần Thị  Mơ, Lê Hoàng Lan hay Trần Hoàng Phong... vẫn là những người may mắn. Bởi dù phải vất vả mưu sinh và sống một đời sống đạm bạc, nhưng họ đều còn có thể trụ được với nghề. Những vất vả nhọc nhằn sẽ chẳng là gì nữa khi mà họ đứng trên sân khấu, trong dàn nhạc. Đó là khi tiếng đàn, tiếng sáo, tiếng kèn phiêu du trầm bổng nhộn nhịp cất lên. Đó chính là hạnh phúc, là ý nghĩa của đời sống đối với họ, những người cả đời gắn với những nhạc cụ và nốt nhạc như là máu thịt.

Vậy nên, chua xót nhất chính là những người phải “dứt áo ra đi”, bỏ hẳn nỗi đam mê, từ bỏ cả bao nhiêu những thành quả của sự dày công  khổ luyện để sang hẳn một nghề khác. Trong dàn nhạc đã có những người phải bỏ nghề để chuyển qua làm bưu chính viễn thông hoặc mở công ty riêng. Xót xa hơn, đó lại chính là những tài năng xuất sắc trong dàn nhạc.

Giám đốc Ngô Hoàng Quân từng xót xa tiếc nuối khi nhắc đến một tài năng violin, vốn là trưởng bè 2 của dàn nhạc, đã phải bỏ nghề cách đây vài năm để vào TP. Hồ Chí Minh làm việc khác.

Bây giờ, mỗi năm qua đi, giám đốc Ngô Hoàng Quân lại nơm nớp lo phải chứng kiến sự bỏ cuộc của một vài người, vì những áp lực của cuộc sống mà không trụ nổi. Dàn nhạc lại mất đi những tài năng không dễ gì có được.

Từ năm 2005, Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam với sự cố gắng xoay xở của giám đốc và tập thể nghệ sĩ, nhạc công - đã lên được một lịch diễn cố định trước một năm. Trước đây các đêm diễn chủ yếu là vé mời. Nhưng vài năm nay, đã bán được khoảng 2/3 số vé. Với chương trình nhạc mục đã được chuẩn bị trước, tập trước hàng năm trời, điều này được đánh giá là một sự phát triển vượt bậc, thể hiện tính chuyên nghiệp của dàn nhạc.

Nhưng, Ngô Hoàng Quân vẫn còn lo rằng, có một nguy cơ thất thoát tài năng hiển lộ ra trước mắt mà ơn trời, cho đến bây giờ dàn nhạc vẫn chưa phải hứng chịu.

“Cho đến giờ, tôi cũng chỉ có thể nghĩ rằng, vì quá yêu nghề và mong muốn được chơi trong dàn  nhạc của đất nước mình, ở quê hương mình nên các nhạc công vẫn ở lại. Bởi hiện nay các dàn nhạc nước ngoài đăng thông tin tuyển nhạc công rất nhiều trên mạng. Tôi không biết do nhạc công của mình quá nghèo không có máy tính nối mạng nên không biết, hay vì tình yêu với dàn nhạc nhiều năm gắn bó, với đất nước cao hơn thế. Chứ tôi thì tin rằng những nhạc công của mình có đăng ký thi tuyển chắc chắn sẽ đỗ, bởi họ không thua kém so với đẳng cấp quốc tế. Với tài năng và trình độ ấy, họ hoàn toàn có thể chơi nhạc ở các dàn nhạc giao hưởng nổi tiếng ở khu vực và thế giới, với mức lương ít nhất 2000 USD/ tháng và có nơi có thể tới 10.000 USD”- anh chia sẻ. Vậy nên, nếu không biết giữ thì rất có thể, một ngày dàn nhạc sẽ chẳng còn ai.

(Còn nữa)
HỒNG MINH
http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=43&sub=80&article=175858

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23383824