Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc mới

HỒng Minh :Nghịch lý âm nhạc Việt - Bài 1: Nghệ sĩ nhạc hàn lâm: tài năng-khổ luyện và... “hy sinh”

Nghịch lý âm nhạc Việt - Bài 1: Nghệ sĩ nhạc hàn lâm: tài năng-khổ luyện và... “hy sinh”

Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam biểu diễn
với nhạc sĩ chỉ huy người Nhật Tetsuji Honna.
NDĐT- Không chỉ những nhà chuyên môn, mà phần đông công chúng am hiểu đều biết rõ rằng, để đánh giá mức độ chuyên nghiệp của một nền âm nhạc thì phải dựa vào sự phát triển và thành tựu của dòng nhạc hàn lâm, thính phòng giao hưởng. Thế nhưng nhìn vào đời sống biểu diễn âm nhạc hiện nay thì có thể thấy, nhạc hàn lâm đang bị “lép vế”.

 

Âm nhạc dường như chỉ có ca khúc đại chúng thống lĩnh. Không ít người sáng tác và biểu diễn nhạc trẻ “làm mưa làm gió” với tần suất xuất hiện dày đặc trên các phương tiện thông tin. Mức cát xê của họ tới hàng chục triệu đồng mỗi đêm diễn trên các sân khấu ca nhạc.

 

Trong khi đó, các nghệ sĩ sáng tác và biểu diễn trong dòng nhạc hàn lâm đang phải xoay xở chật vật để tồn tại được với nghề...

 


Nhạc công Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam trong một buổi tập.

 

Biết tới tài năng và sự khổ luyện, nghe nói nhiều về những thiệt thòi, thậm chí là “hy sinh” của những nghệ sĩ dòng nhạc hàn lâm. Nhưng khi bỏ chút công tìm hiểu, chúng tôi vẫn không khỏi ngỡ ngàng...

 

Căn nhà 30 mét vuông - ba gia đình và bốn thế hệ

 

Một buổi chiều hè trong đợt nắng nóng gay gắt ở Hà Nội, sau rất nhiều cuộc hẹn bị chối từ, chúng tôi tìm đến nhà anh Nguyễn Thiện Thắng, nghệ sĩ thổi kèn clarinet trong Dàn nhạc giao hưởng Quốc gia Việt Nam.

 

Căn nhà nhỏ mặt phố Mai Hắc Đế là nơi mà vợ chồng anh và hai con sống cùng với cả bố mẹ và gia đình anh trai, chị dâu. Cư ngụ trong đó có ít nhất năm nghệ sĩ hoạt động ở lĩnh vực âm nhạc: Bố anh - nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ, nổi tiếng từ trước thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Nghệ sĩ Nguyễn Diệu Hồng, vợ anh, là cây flute số 1 của Dàn nhạc giao hưởng quốc gia, có thâm niên làm việc gần 25 năm ở dàn nhạc. Anh trai anh là NSƯT Nguyễn Vũ Hà, cũng là nghệ sĩ flute, trước là thành viên Dàn nhạc giao hưởng của Xưởng phim truyện Việt Nam, sau khi dàn nhạc giải tán thì về công tác tại Nhà hát Tuổi Trẻ. Nghệ sĩ trẻ nhất nhà là Nguyễn Hồng Ánh, con gái lớn của anh chị, hiện vừa mới nhận hợp đồng ở Dàn nhạc giao hưởng, thổi flute dưới bè của mẹ. Chưa kể đến, cậu con trai nhỏ 11 tuổi của anh chị hiện đang theo học sơ cấp piano ở Nhạc viện Hà Nội...

 


Nghệ sĩ Nguyễn Thiện Thắng và con trai bên cây đàn piano ở góc nhà.

 

Một căn nhà chỉ có tầng trệt với hai phòng, tổng diện tích khoảng ba chục mét vuông, ba gia đình và bốn thế hệ sinh sống (thỉnh thoảng đứa cháu nội của anh trai chị dâu đến ở cùng). Khoảng không giữa nhà là nơi đặt chiếc giường của ông bà cụ. Còn tổ ấm của hai gia đình người con trai con dâu là hai căn gác xép nhỏ vắt vẻo ở hai bên, áp sát trần nhà. Phòng ngoài là lối đi chung, cũng là nơi để xe máy của các thành viên trong gia đình. Khép mình nơi góc phòng là chiếc piano cũ loại nhỏ để ép tường cạnh cửa ra vào, sát mặt phố ồn ào hàng quán.

 

Khi chúng tôi đến, cậu con trai nhỏ học lớp năm của anh chị đang tập chơi đàn. Đối diện với đứa cháu ngồi quay lưng đang say sưa trên từng nốt nhạc, ở góc tường cạnh cửa sổ nhìn ra phố, là nơi người bác dâu đứng xào nấu cho bữa cơm chiều trên chiếc bếp gas kê chênh vênh trên một chiếc bàn tạm.

 

Chỉ  một tình yêu...

 

Nhưng trái với sự băn khoăn không giấu nổi của chúng tôi, anh chị dường như không mấy bận tâm về điều đó. Nghệ sĩ Nguyễn Diệu Hồng kể lại cái thời chật vật xoay xở mưu sinh và làm nghề với giọng nói trong trẻo lảnh lót và nụ cười tươi rói. Như thể một người ngồi đó nhớ lại đoạn đời đã đi qua với bao nhiêu kỷ niệm vui. Còn anh Nguyễn Thiện Thắng thì chỉ cười lặng lẽ, đôi mắt âu yếm hết nhìn vợ lại nhìn đứa con đang mải mê chơi nhạc.

 

Sinh ra trong một gia đình con nhà nòi (bố và bảy anh em khác đều là nhạc sĩ sáng tác, hoặc nghệ sĩ thổi kèn hoặc múa), Nguyễn Thiện Thắng tiếp xúc với âm nhạc từ nhỏ và được học hành bài bản. Sau khi tốt nhiệp Nhạc viện, anh được tuyển chọn vào Dàn nhạc Giao hưởng quốc gia Việt Nam năm 1984.

 

Còn Nguyễn Diệu Hồng là cây flute hàng đầu của dàn nhạc, từng chơi solist cùng với Dàn nhạc thính phòng giao hưởng châu Âu trong chuyến lưu diễn tại Việt Nam năm 2005. Chị là một nghệ sĩ tài năng, từng độc tấu ấn tượng các tác phẩm kinh điển dành cho sáo như bản Concerto số 2 cung rê trưởng của Mozart, Suite số 2 cung si thứ của Bach, Concerto cung la trưởng của nhạc sĩ nổi tiếng người Nhật Otaka, hay bản sonata của Francis Poulen...

 


Nguyễn Diệu Hồng- cây flute số 1 của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam.

 

Chị kể: Những năm đầu vào Dàn nhạc là thời kỳ khó khăn lắm. Khi đó hầu như không có lịch diễn, lương và phụ cấp không đủ sống. Tận dụng khoảng không vỉa hè trước nhà, Nguyễn Thiện Thắng mở cửa hàng sửa xe máy. Toàn khách quen dọc hai bên phố, lai rai cũng tạm đủ sống qua ngày.

 

Nhưng bàn tay cầm kèn thì mềm, bàn tay sửa xe máy lại phải chai cứng. Nghệ sĩ chơi trong dàn nhạc cổ điển thì phục trang sang trọng lịch lãm, người thợ sửa xe máy thì dầu mỡ lấm lem... Rồi đến một lúc cầm lại kèn thấy ngường ngượng, thế là anh thôi không sửa xe máy nữa.

 

Nhưng để trang trải đủ cho cuộc sống hằng ngày và con cái đi học, chị lại xoay sang kiếm tiền kiểu khác. Hồi đó, các khách sạn, nhà hàng bắt đầu rộ lên ở Hà Nội như nấm mọc sau mưa, và khi đó cũng có “mốt” chơi nhạc sống phục vụ khách hàng. Thế là anh chị lại thay nhau đi thổi kèn, thổi sáo. Được việc làm thêm đúng với chuyên môn của mình, chị nói, là một diễm phúc. Mặc dầu cũng có lúc thấy mình chạnh lòng chơi nhạc trong lúc người ta ăn uống nói cười. Mặc dầu...

 

Chơi nhạc cổ điển thì đòi hỏi sự chuẩn mực, nghiêm túc. Nhưng ở nhà hàng khách sạn thì rất nhiều khi theo yêu cầu của khách, phải chơi cả thể loại nhạc nhẹ, pop, jazz... Vậy nên người nghệ sĩ của âm nhạc hàn lâm cũng phải hết sức bản lĩnh, nếu không rất dễ rơi rớt những chuẩn mực căn bản đã dày công luyện tập.

 

Cũng không ít chuyện “cười ra nước mắt” khi “dàn nhạc” kết hợp một piano một sáo hoặc contrebass, nhưng khập khiễng mỗi người một phách, không thể nào “ăn xăm” được. Khách hàng cũng hiếm hoi có người nhận ra tài năng và sự chuẩn mực của mình, nhưng vì tôn trọng nghệ sĩ, họ lại không dám thưởng tiền lộ liễu. Còn những người có thể “boa” cho mình nhiều tiền, lại cũng mang đến cho mình cảm giác không được tôn trọng.

 


Gia đình nghệ sĩ Nguyễn Diệu Hồng - Nguyễn Thiện Thắng.

 

“Bây giờ tuổi đã cao, không còn sức đi lại và cũng không ai thuê mình nữa, với lại những năm gần đây Dàn nhạc có lịch diễn đều đặn nên chúng tôi cũng không còn thời gian để đi làm thêm nhiều ở ngoài. Cuộc sống cũng không có nhu cầu gì nhiều, tạm thế là đủ”- chị Diệu Hồng cười rất tươi.

 

Dường như không ăn nhập gì với đồ đạc cảnh trí chật vật trong căn nhà bé nhỏ lộn xộn, cả con người, phong thái của chị ánh lên một vẻ đẹp tươi trẻ và sang trọng, kiêu kỳ và nhẹ nhõm, khiến người đối diện chỉ có thể liên tưởng đến tiếng sáo bay bổng và hình dung chị thăng hoa thế nào trong những bản nhạc...

 

Một cuộc sống gia đình mà nếu nhìn thấy, chỉ có thể dựa vào một điều để lý giải sự yêu đời và hạnh phúc vì sao vẫn rạng ngời trên mặt họ. Chỉ có một điều duy nhất nuôi dưỡng niềm vui và yên bình, đó là tình yêu với âm nhạc.

 

Nhưng Nguyễn Diệu Hồng và Nguyễn Thiện Thắng không phải là trường hợp hiếm hoi hoặc “điển hình” của những nghệ sĩ trong dòng nhạc hàn lâm phải xoay xở giữ cho mình sự bình tâm để mà yêu quý và giữ gìn nghề nghiệp.

 

(Còn nữa)
HỒNG MINH
http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=43&sub=80&article=175738

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23383999