Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc mới

Mai Hoàng : Lê Văn Khoa, người viết lịch sử bằng âm nhạc

Tối thứ Bảy, 11 tháng 10, 2008, hơn 1000 khán giả đã tề tựu tại Carpenter Performing Arts Center để tham dự một chương trình nhạc đặc biệt hiếm có:  “Lê Văn Khoa: Người viết lịch sử Việt Nam bằng âm nhạc”.

[Ban hợp xướng Ngàn Khơi trong đêm nhạc Lê Văn Khoa]

 

Năm nay nhạc sĩ Lê Văn Khoa quen thuộc của cộng đồng người Việt hải ngoại đã đi trọn ba phần tư thế kỷ trong cuộc đời, một cuộc đời phải nói là ngoại hạng ít ai có được, một cuộc đời gắn liền với lịch sử dân tộc. Ta có thể nói đời ai thì cũng gắn liền với lịch sử dân tộc, nhưng Lê Văn Khoa có cái khác là ông để những biến cố của lịch sử nước nhà thấm sâu vào hồn mình, chiêm nghiệm, cảm nhận nó và rồi cho nó tuôn trào thành dòng nhạc.

 

Trước 1975, Lê Văn Khoa được nhiều người biết từ những sinh hoạt đa dạng như chụp ảnh nghệ thuật, viết sách thiếu nhi, viết nhạc và thực hiện những chương trình nhạc cũng như chương trình TV cho thiếu nhi. Như vậy cũng là quá nhiều rồi, có ai có thể sinh hoạt cùng một lúc trong bằng ấy ngành và ngành nào cũng nổi trội như ông.

 

Nhưng phải đợi đến biến cố 1975, người ta mới nhận ra Lê Văn Khoa là một thành phần không thể thiếu trong những sinh hoạt nghệ thuật của người Việt. Ông tái lập Hội Ảnh Nghệ Thuật Việt Nam trên xứ người, tiếp tục sáng tác và khuyến khích các bạn sáng tác những ảnh nghệ thuật cũng như mở lớp dạy chụp ảnh nghệ thuật. Ông tham dự gần hết những sinh hoạt của người Việt ở khắp mọi nơi trên nước Mỹ và thế giới, nhất là những buổi nhạc có tính cách văn hóa. Ông tổ chức nhạc hòa tấu hợp xướng. Và ông miệt mài viết nhạc.

 

Hôm nay, người tham dự buổi nhạc được biết đến gần hết những hoạt động đa dạng của ông qua đoạn phim chiếu giữa chương trình. Người ta chợt nhận ra Lê Văn Khoa  đã đóng góp quá nhiều cho văn hóa Việt Nam và xứng đáng được vinh danh hôm nay.

 

Vinh danh bằng một chương trình âm nhạc sở trường của ông: hòa tấu hợp xướng với một dàn nhạc 60 nhạc công, những giọng hát trẻ nổi tiếng, những giọng hát nhạc thính phòng điêu luyện, một ban hợp xướng 45 ca viên...

 

Toàn bộ chương trình gồm phần lớn những sáng tác của Lê Văn Khoa, từ nhạc hòa tấu không lời viết theo lối nhạc cổ điển đến những tình khúc, những ca khúc quê hương, những bài hợp xướng... Những tác phẩm của các tác giả khác như Lê Thương, Phạm Duy, Dương Thiệu Tước, Trúc Hồ, Lê Minh Khải thì do ông hòa âm, biến những tác phẩm ấy thành những “showcase” âm nhạc.

 

Những giọng hát “pop“

 

Điểm đặc biệt của chương trình hôm nay là sự góp tiếng của những giọng hát “pop” thuộc trung tâm Asia: Nguyễn Hồng Nhung, Y Phương và Lâm Nhật Tiến. Dù ít khi có dịp hát với dàn symphony orchestra, các giọng hát trẻ này đã cố gắng tập luyện để trình diễn một cách chu toàn hôm nay. Lâm Nhật Tiến hát ca khúc “Những Con Đường Việt Nam” của Trúc Hồ bằng phong cách tự tin và diễn tả hết mình. Nguyễn Hồng Nhung và Y Phương lãnh những bài hóc búa hơn, viết theo lối bán cổ điển, của Lê Văn Khoa, “Nhạc Chiều Năm Đó” và “Nhớ Tiếng Xưa”, nên có phần hơi chật vật ở những nốt cao.

 

Những giọng hát điêu luyện

[Ca sĩ Bích Vân trình bày bài hát Mơ Về Quê Tôi của Lê Văn Khoa]

 

Cách đây hơn 25 năm, Lê Văn Khoa viết bài Mơ Về Quê Tôi, một ca khúc nặng ký và dài hơi, đòi hỏi một giọng hát thật đặc biệt mới diễn tả nổi. Theo tôi, Mơ Về Quê Tôi là một trong những “masterpiece” của ông. Mơ Về Quê Tôi với nhiều hành âm có tiết điệu khác nhau, đã nói lên được niềm phẫn uất của người phải bỏ nước ra đi, nhìn lại quê hương đau khổ bị vùi dập, âm thầm thương nhớ quê, cô đơn trên xứ người nhưng vẫn không quên mơ một ngày trở về dành lại quê hương. Giọng hát này phải đủ mạnh để bao trùm cái “range” khá lớn của bài hát và để diễn tả những đoạn bi phẫn hùng tráng, phải đủ hơi để hát những đoạn êm ái bi thương. Hôm nay, ca sĩ soprano trẻ Bích Vân đã làm được điều này. Ít ai tưởng tượng nổi tấm thân nhỏ bé của cô ca sĩ này lại chứa đựng buồng phổi mãnh liệt như vậy. Bích Vân đã làm sống dậy bài hát, khơi những niềm đau nhức nhối trong con tim người Việt xa xứ.

 

Bích Liên cũng điêu luyện không kém trong ca khúc “Qua Suối Mây Hồng”, diễn tả câu chuyện Sơn Tinh Thủy Tinh bằng những ca từ thơ mộng, do Phạm Duy phổ nhạc từ thơ Phạm Thiên Thư. Ca khúc này là một “drama”, một kịch bản có hỉ nộ ái ố đầy đủ, cần một giọng soprano phong phú, đầy diễn tả. Bích Liên đã làm chủ được ca khúc, dù có một đôi chỗ làn hơi mạnh mẽ của cô hơi vượt quá giới hạn.

 

Melody Versoza, một soprano gốc Phi Luật Tân, là người có giọng hát êm ái, lên cao mà vẫn mượt mà như nhung, hôm nay hát một ca khúc của Lê Văn Khoa có lời tiếng Anh do James Banerian viết, bài Gọi Nhớ (I Remember). Lời của Banerian thơ mộng nhưng lại khó nghe ra, giọng cô Versoza hôm nay lại hơi nhỏ, có lẽ vì cô để microphone khá xa miệng, khiến bài hát mất đi phần nào cái hấp dẫn của nó.

 

Bình Minh Quê Hương là một ca khúc lớn khác của Lê Văn Khoa, hôm nay được giọng tenor Lê Hồng Quang diễn tả. Giọng hát của Lê Hồng Quang thật thích hợp với ca khúc hùng tráng này nên anh đã lột tả được nét đẹp và lòng hy vọng từ quê hương mà tác giả gửi gấm trong ca khúc.

 

Kim Tước và Quỳnh Giao, hai giọng vàng thính phòng, vẫn còn đầy đủ phong độ trong bài song ca Trăng Thu, một ca khúc thật dìu dặt và trong sáng, mượn cảnh trăng sáng để diễn tả lòng thương nhớ quê hương. Quỳnh Giao cũng đã diễn tả trọn vẹn ca khúc diễm lệ “Ngọc Lan” của Dương Thiệu Tước.

 

Ca khúc “The Last Time” cũng do James Banerian viết lời Anh, Thanh Hằng viết lời Việt, là một bài tình ca ảo não và tha thiết, diễn tả rất nồng nàn qua giọng ca của Ngọc Hà cùng sự phụ họa của ban Ngàn Khơi.

 

Phạm Hà, giọng baritone trữ tình ấm áp, diễn tả bài “The Wondrous Love” nói lên tình yêu của Thiên Chúa, cũng với sự phụ họa của Ngàn Khơi.

 

Nhạc hòa tấu

[Dương cầm thủ Irina Starodub biểu diễn bài Elegiac của Lê Văn Khoa cùng dàn nhạc]

 

Phần Introduction của Symphony 1975 được trình diễn mở đầu chương trình đem đến cho khán giả những hồi tưởng ấm áp về quê hương qua motif  Bình Bán Vắn “vui mừng vui quá vui...” rất quen thuộc của miền Nam Việt Nam, nơi sinh trưởng của Lê Văn Khoa.

 

Lê Văn Khoa chứng tỏ tài năng đa dạng của mình qua những hòa tấu khúc viết cho nhiều nhạc cụ khác nhau ngoài phần symphony. Thính giả hôm nay được nghe Memory viết cho cello, Remembrance và Elegiac cho piano, Autumn Evening cho guitar, The Rice Drum (Trống Cơm) cho đàn bandura của người  Ukraine, ngoài các hòa tấu khúc cho dàn nhạc như Mừng Xuân và Tình Mơ, một sáng tác của Lê Minh Khải. Phần nhạc hòa tấu quá phong phú làm thính giả hôm nay như choáng ngợp bởi những “tiếng sắc tiếng vàng” gợi lên những xúc cảm tha thiết.

 

Hợp ca

 

Một trong những tài nổi bật của Lê Văn Khoa là viết hòa âm cho các bài hợp ca. “Se Chỉ Luồn Kim”, một bài dân ca Bắc Việt khá quen thuộc, đã được ông viết hòa âm 4 bè và cho dàn nhạc symphony, hôm nay được ban tứ ca Thùy Dương trình bày. Hát hợp ca là một nghệ thuật đòi hỏi nhiều thì giờ tập luyện, một thứ hiếm quý trong thời đại hỏa tiễn bận rộn này. Có lẽ vì ít thì giờ tập luyện, ban Thùy Dương hôm nay chưa có đủ sự hòa giọng cần thiết cho một bài hợp ca.

 

Ban Hợp Xướng Ngàn Khơi trình bày hai bài “Hòn Vọng Phu 3” tức “Người Chinh Phu Về” của Lê Thương  và “Bài Ca Hy Vọng” của Lê Văn Khoa. Cả hai ca khúc này đều là những tuyệt phẩm, càng được tăng giá trị với phần hòa âm  của Lê Văn Khoa. Ban Ngàn Khơi đã chứng tỏ một quá trình luyện tập công phu dài hơi và nhận được rất nhiều lời khen của thính giả.

 

Nhạc trưởng

 

Nhạc trưởng Nguyễn Khánh Hồng lãnh trách nhiệm điều khiển hầu hết chương trình, có lối đánh nhịp đầy diễn tả. Ông cũng chứng tỏ công phu tập luyện kỹ càng và rất thuộc bài khiến cho nhạc công và ca sĩ dưới cây đũa điều khiển của ông rất thích thú.

 

Nhạc trưởng Vũ Tôn Bình và Lê Văn Khoa, mỗi người điều khiển 1 ca khúc, chưa có dịp thi thố hết tài năng nhưng đã đem đến cho thính giả những giờ phút đắm mình trong cảm xúc.

 

Kết

[Các nhạc sĩ Lê Văn Khoa, Nam Lộc, và Khánh Hồng cùng dàn nhạc]

 

Một chương trình quá phong phú với 22 tiết mục đủ loại đầy những sáng tạo, lạ tai lạ mắt, khiến khán giả như bị choáng ngợp bởi những giác quan được thắm đẫm đêm nay. Trong một bài viết, Lê Văn Khoa có cho biết ngay từ hồi mới 8,9 tuổi, ông đã có ý nghĩ không muốn làm chuyện gì giống người khác hoặc chuyện đã có người làm rồi. Và suốt đời, ông luôn là người đi tiên phong trong việc tìm kiếm những cái mới trong các lãnh vực nghệ thuật nhiếp ảnh và âm nhạc. Các chương trình hòa tấu hợp xướng không phải là cái mới của người phương Tây nhưng mới cho những lỗ tai Việt Nam, vốn quen nghe nhạc khiêu vũ nhiều hơn. Chúng ta cần hỗ trợ Lê Văn Khoa để ngày càng hoàn thiện hình loại trình diễn nghệ thuật này và ngày càng có thêm những người Việt Nam khác làm đẹp cho âm nhạc, cho cuộc đời.

 

 

Lê Văn Khoa, người viết lịch sử bằng âm nhạc
Cập nhật lúc 12:06:44 AM - 17/10/2008

Bài: Mai Hoàng/Viễn Đông

Ảnh: Nguyên Dũng

http://www.viendongdaily.com/Contents.aspx?contentid=5070&item=100

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23387405