Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Tiểu sử nhạc sĩ

Hoài Hương : Nhạc sĩ Phú Quang: Khi "thân Sài Gòn, thần Hà Nội"...

 

Nhạc sĩ Phú Quang: Khi "thân Sài Gòn, thần Hà Nội"...
11/10/2008 08:25 (GMT + 7)
Nhạc sĩ Phú Quang sinh 13/10/1949 tại Hà Nội. 60 tuổi đời, hơn 40 năm sáng tác nhạc, "Hà Nội" luôn là hai từ đặc biệt trong anh - người luôn mang theo tình yêu đau đáu về vùng đất ấy, với những dự định âm nhạc không bao giờ ngơi nghỉ.


Ngoài những tác phẩm khí nhạc: giao hưởng, giao hưởng thơ, concerto…, Phú Quang nổi bật với một gia tài ca khúc khá giàu có, trong đó một số ca khúc về Hà Nội đã trở thành ca khúc “sống cùng thời gian, kỷ niệm” của người Hà Nội…

Hà Nội, trở về ấm áp hơn...

Nhạc sĩ - doanh nhân Phú Quang


- Anh đã có cuộc “gặp gỡ” như thế nào với tác phẩm thơ “Hà Nội phố” của Phan Vũ, để sau đó là một ca khúc phổ thơ “Em ơi, Hà Nội phố” làm rung động hàng triệu trái tim người Hà Nội và người yêu Hà Nội?

- Vào tháng 11,12, trời Sài Gòn nắng chói chang, nhưng trong tôi cồn cào nỗi nhớ cái rét mùa đông… Cái se lạnh cuối thu, cơn gió heo may, ly café đen nghi ngút khói trong quán và những thoáng say với vẻ mặt trầm ngâm của bạn bè nghệ sĩ, rồi nụ hôn lạnh mùa đông, vòng tay bồi hồi ướt giá dưới một trời mưa bụi…  

Liveshow nhạc Phú Quang - "Hà Nội ngày trở về" sẽ diễn ra vào hai đêm 25-26/10 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Liveshow này tập hợp những ca khúc thuộc hàng “The best of Phú Quang” với sự tham gia của những ca sỹ quen thuộc với nhạc Phú Quang như: Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Hạnh, Tấn Minh... và ca sĩ mới Phương Thảo, thiếu vắng Ngọc Anh và Quang Lý.

Nỗi nhớ về căn nhà tôi sống ở Hà Nội qua suốt tuổi ấu thơ mà mùa đông năm 1972 khi những cánh bàng trụi lá thì căn nhà ấy và người bạn thân thiết của tôi vĩnh viễn bị bom B.52 vùi, thay vào đó bây giờ là tượng đài về những người đã chết, như một vết sẹo, dẫu đã phủ rêu xanh nhưng chẳng bao giờ nguôi rát bỏng mỗi khi nghĩ tới.

Rồi một ngày ngẫu nhiên tôi gặp Phan Vũ trên đường phố Sài Gòn. Anh đưa tôi một bài thơ dài “Em ơi, Hà Nội phố”. Tôi đọc lần đầu mà như đọc đã từ lâu, như chính tôi thường nghĩ thế: "Em ơi, Hà Nội phố. Ta còn em mùi hoàng lan, ta còn em mùi hoa sữa…”.

Đọc xong bài thơ, linh cảm mách bảo cho tôi đó sẽ là bài ca mà tôi yêu thích. Tôi tin vào linh cảm và bài thơ dài cả trăm câu tôi đã chuyển thành ca khúc còn mấy câu. Và đó đã là một ca khúc kỷ niệm, ca khúc như được giải thoát khỏi nỗi nhớ cồn cào về Hà Nội mỗi khi mùa đông về.

- Anh có một tình yêu Hà Nội rất đắm say, da diết, nồng nàn, thể hiện qua những ca khúc về Hà Nội của anh, nhưng vì sao đã có một thời gian lại xa Hà Nội để rồi xót xa: "Hà Nội ơi, mỗi khi lòng xác xơ, tôi vội vã trở về…”?

- Tôi xa Hà Nội vào những năm 1980. Lúc đó, ở Hà Nội có nhiều cái làm cho tôi cảm thấy rất khó sống. Với một người nghệ sĩ như tôi mà những thứ “đời thường” luôn như một áp lực, chưa kể cách nghĩ cách làm của thời đó như một cánh cửa khép kín, bó hẹp… Tôi không thể làm gì được. Tôi đành phải vào Sài Gòn.

Sài Gòn lúc đó cuộc sống phóng khoáng hơn, dễ sống hơn, tôi có thể có điều kiện để làm, thực hiện công việc yêu thích của mình - Âm nhạc. Nhưng quả thật, một năm đầu sống ở Sài Gòn, tôi cứ bị dày vò và hối hận về việc bỏ Hà Nội ra đi. May mà Sài Gòn đón tôi trong thân thiện và cho tôi những điều kiện tốt.

Nhưng nỗi nhớ Hà Nội thì cứ luôn đau đáu, dày vò trái tim tôi. Không lúc nào tôi không nghĩ tới Hà Nội. Tôi như kẻ tình si với Hà Nội giữa Sài Gòn. Và có lẽ vì thế mà những ca khúc về Hà Nội của tôi lại tràn đầy nỗi nhớ và tình yêu.

- Cảm giác của anh mỗi khi trở về, hay ra Hà Nội? Và khi đó Hà Nội có làm được việc để cho “lòng xác xơ” của anh lành lặn?

- Không chỉ riêng tôi, mà tất cả những người Hà Nội, xa Hà Nội, mỗi khi trở về là thấy lòng mình ấm áp hơn, dù có thể là giữa mùa hè. Hà Nội là nơi tôi đã sống suốt thời trai trẻ, bởi thế có muốn quên cũng không thể quên được.

Ra Hà Nội nhiều lần vẫn là không đủ với tôi, và vì thế, dù có một cuộc sống ổn định, khá tốt ở Sài Gòn, nhưng rồi bây giờ khi tóc đã đổi màu, tôi lại trở về, chọn Hà Nội sống.

“Thân Sài Gòn, thần Hà Nội”


- Năm 2003, anh ra album “Tôi muốn mang Hồ Gươm đi”, đó cũng là tên một ca khúc rất hay của anh. Phải chăng lúc đó, tình yêu Hà Nội của anh đã không thể dồn nén được nữa, anh muốn “di dời” cả hồn phách, thần xác Hà Nội theo anh về phương Nam?

- Vâng, tôi “mượn” bài thơ của Trần Mạnh Hảo, vì nó cũng như nói hộ tâm tình của tôi. Hồi đó cũng có nhiều người hỏi tôi: Sao ông ích kỷ thế, ông mang Hồ Gươm đi cho riêng mình ông sao? Tôi cười, làm sao mang được, vì làm sao “di dời” sông Hồng, Hồ Gươm, Tháp Rùa… Nhưng đúng là tôi muốn mang “hồn phách” của Hà Nội theo tôi vào phương Nam, để cho tôi không phải thao thức nhớ.

Lúc đó tôi đã sống ở Sài Gòn được 18 năm, 18 năm của bao nhiêu ngày tháng nhớ Hà Nội, tương tư Hà Nội…dồn cộng lại. Hà Nội là tình yêu không thể lấy gì so sánh được trong tôi.

- Thời gian anh lập nghiệp ở TP.HCM, anh có khi nào so sánh những cảm xúc của mình giữa Hà Nội - Sài Gòn? Và có phải vì “thân ở Sài Gòn, thần ở Hà Nội” mà anh cứ đắm đuối sáng tác những ca khúc về Hà Nội, gần như rất ít (hình như chỉ 2-3 ca khúc) về Sài Gòn?

- Tôi phải thành thật cảm ơn thành phố phương Nam này đã cho tôi 23 năm sống thật tốt. Sài Gòn có sự phóng khoáng của đất phương Nam, có sự ưu ái không chỉ với riêng tôi mà với nhiều người khác đến với Sài Gòn. Đây là mảnh đất màu mỡ, khi có hạt giống tốt gieo xuống là có điều kiện phát triển, ra hoa kết quả.

Con người ở đất này nếu có tâm, có năng lực, có sự cầu tiến thì rất dễ phát huy tài năng, sở trường tốt nhất. Tôi đã rất thành công.

Nhưng đúng như bạn nói “thân Sài Gòn, thần Hà Nội”, tôi ở Sài Gòn, làm việc, mở công ty, sáng tác nhạc, thậm chí lên những dự án chương trình của mình ở Sài Gòn, nhưng tất cả lại dành cho Hà Nội.

Có thể bạn cười, nhưng đã có lần tôi sáng tác một ca khúc về Hà Nội mùa đông ở Sài Gòn, trời nắng nóng, tôi mặc quần ngắn, ăn dưa hấu, mở quạt hết cỡ… nhưng vẫn như đắm vào cái rét của mùa đông Hà Nội.

- Ca khúc về Hà Nội mới nhất hay trong ý tưởng, anh có thể hé lộ?

- Tôi đang lên dự án một chương trình kỷ niệm 60 năm sinh nhật của tôi vào tháng 10 này. Và bây giờ là tôi đã trở về Hà Nội luôn, không xa nữa. Một tổ ấm ở Thụy Khuê.

 "Tôi muốn nâng tầm thưởng thức âm nhạc với công chúng"


- Ngày 7/12/2005, chương trình “Có một ngày” kỷ niệm 40 năm sáng tác âm nhạc của anh tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Và cũng như sự trở về Hà Nội một cách hòanh tráng. Anh có thể chia sẻ lại cảm xúc của “Hà Nội, ngày trở về” vào đêm đó như thề nào với bạn đọc VietNamNet?

- Nó là một cảm xúc không thể diễn tả bằng lời, trong tôi là bao nhiêu tình cảm về Hà Nội dồn nén. Chương trình đó có lẽ là chương trình “đắt giá” nhất của Hà Nội cả nghĩa bóng và nghĩa đen.

Tôi mang tâm huyết của 40 năm nghề, của 20 năm xa Hà Nội, của tình yêu Hà Nội dồn nén, để ra mắt Hà Nội trong tâm thế của một nhạc sị, nghệ sĩ người Hà Nội.

Vé bán ngày đó 2 triệu đồng/cặp đã làm nhiều người nghi ngờ khả năng thành công. Nhưng như cố ca sĩ tài tử Ngọc Bảo đã ra chia vui với tôi trong hành lang Nhà hát lớn: Tôi không ngờ Phú Quang lại thành công đến thế. Tưởng khó ai đi với giá vé ngất ngưởng,với âm nhạc kén người thưởng thức…

Hôm đó, xe đậu san sát vòng tròn trước sân Nhà hát Lớn, không một ghế trống, và trong chương trình, không một tiếng động nào ngoài âm nhạc trên sân khấu, mọi người như cùng hòa vào, lắng đọng trong từng giai điệu của nhạc Phú Quang, để rồi sau đó là tiếng vỗ tay, hoa và nước mắt hạnh phúc xen nụ cười.

- Có kỷ niệm nào anh nhớ nhất trong những lần làm chương trình ở Hà Nội?

- Có rất nhiều kỷ niệm, nhưng có một kỷ niệm tôi không thể quên. Vào năm 1998, ra Hà Nội làm chương trình nhạc. Sau đêm diễn, có một cô gái bị liệt 2 chân, được người em trai vác trên người như bó củi, cô gái tặng tôi bó hoa tuyệt đẹp, cảm ơn tôi đã cho cô một đêm tuyệt vời.

Tôi cảm động, muốn khóc, chỉ biết nắm lấy bàn tay mềm nhỏ bé của cô mà cảm ơn tấm chân tình. Sau tôi được biết, cô gái đó là chủ tiệm bán hoa ở xóm Hạ Hồi, yêu nhạc Phú Quang, nên người nhà chiều, đưa đi xem.

- Khi anh thành lập Công ty “Hỗ trợ và phát triển nghệ thuật Phú Quang” trong TP.HCM, lúc đó anh có nghĩ sẽ làm điều gì đó cho Hà Nội? Việc anh tổ chức chương trình biểu diễn hàng tuần “Opera Club” ở trước khách sạn Hilton Hà Nội Opera từ tháng 4/2008 có nằm trong kế họach dự định khi mở công ty?

- Như đã nói vui “thân ở Sài Gòn, thần ở Hà Nội”. Tôi làm gì cũng nghĩ tới Hà Nội, muốn làm được điều gì đó cho Hà Nội mà tôi có thể làm được trong khả năng của tôi, nhất là trong ước muốn của tôi Hà Nội có cuộc sống tinh thần nói chung, âm nhạc nói riêng phát triển, phong phú, đa dạng, hướng tới những giá trị thẩm mỹ cao đẹp.

Tôi là một nghệ sĩ, nhạc sĩ, bây giờ thêm công việc quản lý kinh doanh, những gì tôi làm cũng phải có trong dự định, tính toán kỹ lưỡng.Việc mở chương trình “Opera Club” cũng là nằm trong dự án dành cho Hà Nội.

Tôi muốn có một chương trình thường xuyên, để rồi thành thói quen thiếu là không được với công chúng Hà Nội, tôi muốn nâng tầm thưởng thức âm nhạc, để công chúng đến gần với âm nhạc bác học, được nâng cao khiếu thẩm mỹ nghệ thuật… Và đó cũng là một nét đẹp của Hà Nội của Thăg Long - Hà Nội nghìn năm tuổi.

Ca khúc "Hà Nội ngày trở về"
Trình bày: Quang Lý
Ca khúc "Tôi muốn mang Hồ Gươm đi"
Trình bày: Quang Lý
- Bằng con mắt của một nhạc sĩ hơn 40 năm trong nghề, anh nghĩ gì về sự phát triển âm nhạc của Hà Nội hiện tại và tương lai? Bằng sự nhạy cảm và nắm bắt được nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của công chúng trong nhà quản lý - ông chủ công ty, anh nghĩ đời sống âm nhạc của Hà Nội trong tương lai sẽ ra sao?

- Ai cũng muốn hướng tới một tương lai tốt đẹp. Không chỉ riêng Hà Nội, mà nói chung, có thể bây giờ vẫn còn rất nhiều những lộn xộn, những nhốn nháo của những trào lưu âm nhạc trong thời đại công nghệ số, toàn cầu hóa, thế giới phẳng… Nhưng rồi quy luật đào thải, sàng lọc, những gì là tinh hoa, là nghệ thuật đích thực sẽ tồn tại, phát triển, và khi ấy thì những “ông chủ” như tôi cũng có một thị trường “đẹp” để kinh doanh và góp phần cho cuộc sống văn hóa tinh thần của thủ đô xứng tầm với Thăng Long nghìn năm tuổi.

- Uớc mơ của anh, một nhạc sĩ, một người Hà Nội yêu Hà Nội với tình yêu “thần thánh”, đối với Thăng Long - Hà Nội tương lai? Anh muốn thể hiện điều đó như thế nào?

- Rất đơn giản, đó là những sản phẩm của tôi. Tác phẩm âm nhạc, là những chương trình văn hóa nghệ thuật do công ty của tôi sản xuất, là thực hiện được những dự án nghệ thuật tầm cỡ với Hà Nội, sánh với Thủ đô các quốc gia trên thế giới.

Ước mơ thì đơn giản thế, nhưng thực hiện thì phải thật sự mang cả tâm hồn, trái tim, trí tuệ, lòng nhiệt tình và đam mê… Và cả năng lực tài chính.

"Tôi không chỉ có một mối tình"

Nhạc sĩ Phú Quang và người bạn đồng hành hiện nay


- Thưa nhạc sĩ, vì sao âm nhạc lại là lựa chọn nghề, nghiệp của nhạc sĩ mà không phải là một ngành nghệ thuật khác hay nghề khác?

- Hồi nhỏ tôi thích văn chương, nếu theo nghiệp văn có lẽ tôi cũng thành công không kém. Nhà tôi có mấy ông anh học ở trường nhạc. Hà Nội vào cái thời ấy rất khổ, thiếu thốn vật chất, sinh viên, học sinh học rất vất vả, nhưng nếu là học sinh trường nhạc thì được ưu đãi vật chất hơn tất cả các trường khác, tiêu chuẩn cao từ thịt, đường… đến học bổng.

Tôi cũng có chút năng khiếu âm nhạc, ngày đó được các anh tôi kèm cặp cho khoảng một tháng, thi đậu ngay vào trường. Và âm nhạc đã thành nghề, nghiệp mà số phận mang tới cho tôi.

- Kể từ tác phẩm đầu tiên là bản ballad “Niềm tin” viết cho violon cello và piano năm 1967, khi mới 18 tuổi, cho tới nay gia tài tác phẩm của anh đã lên tới con số nào?

- Tôi không đếm được cụ thể, nhưng có lẽ cũng đã tới số ngàn lẻ hơn. Riêng ca khúc có khoảng hơn 200 bài, khí nhạc cho giao hưởng cũng vài chục bài, rồi nhạc cho phim, kịch, múa… mỗi thứ cũng vài trăm bài. Nhưng chưa dừng ở con số đó.

- Anh có còn nhớ tác phẩm đầu tay của mình được trình diễn như thế nào? Kỷ niệm về tác phẩm đó?

- Thật ra, tác phẩm đếu tiên của tôi được trình diễn không phải trên sân khấu mà trên Đài phát thanh Tiếng nói VN. Bản Ballad “Niềm tin”. Vâng, tôi phải cảm ơn nhạc sĩ Triều Dâng, không có ông, thì tác phẩm đó có lẽ không được biểu diễn, phát sóng, và cho đến hôm nay vẫn còn được phát trên VOV.

Lúc đó tôi chỉ là một nhạc công trẻ tuổi của Đài, còn trẻ nên phong cách cũng không được “chỉn chu” lắm trong mắt các bậc chú bác, anh chị…

Hôm đó tôi gặp nhạc sĩ Triều Dâng, đưa ông tập nhạc, ông hỏi cái gì, tôi nói tác phẩm của cháu. Ông ngồi nghe tôi trình bày và “đọc” bản nhạc, đồng ý giúp tôi. Ông dặn tôi không được nói gì hết. Hồi đó, có được tác phẩm phát sóng trên VOV với người trẻ như tôi là một sự khó khăn “không thể”.

Sau đó nhạc sĩ Triều Dâng đưa cho 2 nhạc công (sau này cũng là nhạc sĩ) Hoàng Ly, Hoànng Xuân Thịnh tập, trình diễn. Khi phát sóng, tác phẩm được khen, khi đó nhạc sĩ Triều Dâng mới nói là của Phú Quang, mọi người đã hết lới khen ngợi, và có cái nhìn khác với tôi từ ngày ấy, không còn xem tôi như trẻ con trong nghề nữa.

- Trong những ca khúc của anh về Hà Nội, thường có bóng dáng của một người con gái, và thường gắn với mùa thu, mùa đông. Anh có kỷ niệm gì về 2 mùa này sâu sắc hơn các mùa khác của Hà Nội và nó có gằn với kỷ niệm với một “tóc xõa vai mềm” nào không?

- Tôi không chỉ có một mối tình, và có lẽ mùa thu, mùa đông làm cho tình yêu như đằm sâu hơn, cho dù chỉ là kỷ niệm nhưng vẫn thật đẹp. Tôi cũng có một “tóc xõa vai mềm”, đó là một tình yêu thật đẹp, đầy kỷ niệm. Nàng cũng đã cho tôi nhiều cảm xúc để sáng tác. Bây giờ nàng đã ở xa, bên kia đại dương, có một hạnh phúc riêng

- Niềm vui thật sự trong cuộc đời anh? Điều gì làm anh sợ nhất?

- Niềm vui thật sự của tôi là Âm nhạc, Âm nhạc và Âm nhạc.

Điều tôi sợ nhất là khi không còn cảm xúc, cuộc sống không còn ý nghĩa gì, Âm nhạc cũng bị chết.

- Chúc nhạc sĩ Phú Quang đón tuổi 60 với đêm diễn của mình thành công và chúc anh luôn giữ lửa tình yêu Hà Nội để có thêm nhiều tác phẩm âm nhạc về Hà Nội “sống” trong lòng công chúng...

Video clip Karaoke ca khúc: "Em ơi, Hà Nội phố"
Nhạc: Phú Quang - Phỏng thơ: Phan Vũ - Trình bày: Cẩm Vân

  • Hoài Hương (thực hiện)

http://www.tuanvietnam.net/vn/nhanvattrongngay/5035/index.aspx

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23461034