Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Tiểu sử nhạc sĩ

Nguyễn Tri Phương: NHÀ GIÁO DỤC LÊ VĂN KHOA

Khi chiếc xe lambretta trắng hàng ngày đưa Giáo Sư Lê Văn Khoa chạy tới chạy lui bon bon trên con đường phục vụ cho thế hệ trẻ, cho quê hương đất nước thì chúng tôi, những chàng sinh viên trắng tay còn đang lặn hụp với sách vở, mài đũng quần trên ghế giảng đường.

Lúc đó, khoảng sau đầu thập niên 60, giáo sư Lê văn Khoa với nụ cười luôn ở trên môi, đã được đa số quần chúng dành nhiều cảm tình và ngưỡng mộ như một người đa tài, thành công trong các đóng góp về nhiều mặt như nhiếp ảnh, âm nhạc và giáo dục mà đặc biệt là phương diện thiếu nhi, lãnh vực hầu như bị coi là thứ yếu, quên lãng trong hoàn cảnh chinh chiến điêu linh của quê hương mình lúc bấy giờ.

Vào thời xa xưa đó, hội Việt Mỹ trên đường Mạc Đỉnh Chi Sàigòn, ngoài chức năng chánh là dạy Anh ngữ, nơi đây còn tổ chức những lớp ngoại khóa cuối tuần như dạy làm hoa giấy, lớp hội họa, lớp cấm hoa và lớp mà tôi ghi tên theo học là lớp nhiếp ảnh dạy chụp hình. Đó cũng là lần đầu tiên mà tôi có dịp được tiếp xúc, nói chuyện với “thần tượng”. Trước lúc đó, văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình, chúng tôi đã nghe tên tuổi giáo sư Khoa nhưng chỉ được thấy ông, một người trung niên có mái tóc dợn sóng bềnh bồng nghệ sĩ, cùng với nụ cười hiền hòa, một cách tình cờ ngoài đường phố, hoặc trên đài truyền hình.

Sinh hoạt về nhiếp ảnh của miền Nam Việt Nam thời bấy giờ gần như lên đến tột đỉnh vinh quang. Các nhiếp ảnh gia lừng danh thời đó như quí ông Nguyễn Cao Đàm, Trần Cao Lĩnh, Nguyễn Ngọc Hạnh, Lê văn Khoa . . . tài nghệ theo tôi nghĩ, vào bậc thượng thừa. Bao nhiêu huy chương vàng nhiếp ảnh quốc tế mà Việt Nam mình dành được đã là niềm hãnh diện vô cùng lớn gây cho giới trẻ nhiều xúc động ghi mãi trong tôi. Chỉ riêng nhiếp ảnh gia Lê văn Khoa, ông có được trên dưới 40 giải thưởng. Không tưởng nổi. Cho đến bây giờ, tôi tự hỏi không biết mấy nhiếp ảnh gia lừng danh của mình học ở đâu, học hồi nào mà cừ khôi quá sức tưởng tượng như vậy. Tôi nhớ thầy dạy Việt văn có lần nói với cả lớp: “Mỗi người Việt Nam mình là một văn nghệ sĩ.” Hèn nào nhiếp ảnh gia Lê văn Khoa với dòng máu nghệ sĩ dâng trào trong huyết quản không giỏi nghệ thuật sao được. Phần tôi, tôi cũng là người Việt Nam, cũng là nghệ sĩ, nhưng theo cách khác, cái cách người nghệ sĩ

 lăn lóc xuống mương, ba ngày sau nổi lên sình chương.

Lớp nhiếp ảnh mà tôi hăng hái lúc đầu, tôi đã đeo đuổi 3 khóa rồi cũng đành ca bài dang ơở chia tay. Tôi phải dành nhiều thì giờ hơn cho năm cuối vì bài vở dồn dập. Hơn nữa, tôi có hỗn danh là “Cái thằng làm nhớn” do mẹ tôi âu yếm gán cho.

Ít lâu sau, tôi ra trường và bước chân vào ngưỡng cửa của đại gia đình giáo chức. Nhiếp ảnh trong tôi lúc này bị mây quên bao phủ rồi. Tôi không còn nhớ nhiều về thầy Khoa nhiếp ảnh gia nữa. Nhưng rồi, một thầy Khoa khác hấp dẫn hơn, hợp với lý tưởng, nghề nghiệp của tôi hơn xuất hiện trong tôi. Đó là nhà giáo dục Lê Văn Khoa qua các chương trình sinh hoạt thiếu nhi trên đài truyền hình Việt Nam. Tôi yêu nghề mến trẻ, do đó những sinh hoạt học đường, những gì liên quan đến trường lớp tôi rất thích thú, quan tâm theo dõi với tâm quyết của một nhà giáo. Chương trình thiếu nhi của giáo sư Lê văn Khoa trên đài truyền hình Việt Nam lúc bấy giờ, lấy công tâm mà nói, không chỉ lôi cuốn các em thiếu nhi một cách gắng bó mà còn lôi theo luôn cả các bậc phụ huynh và dĩ nhiên là trong đó có các nhà giáo.

“Thế Giới Của Trẻ Em” vừa xuất hiện trên đài truyền hình là được chào đón nồng nhiệt. Nhà nhà có trẻ em, cứ mong cho đến giờ trình chiếu để được xem. Có lần đứng chờ mua thuốc, một cô bé níu tay áo bà mẹ đứng trước tôi lắc lắc mè nheo, cứ hối nhanh lên vì sợ trễ giờ không kịp coi “ông Lê văn Khoa”. Lần khác, tôi có hẹn đến nhà người bạn dạy cùng trường để cùng nhau đến thăm một người bạn khác. Trong lúc chờ anh bạn sửa soạn, thay quần áo, tôi nghe thấy chị vợ ôn tồn vỗ về bé gái độ khoảng lên ba lên bốn: “Nè, con của mẹ ngoan, con ăn hết chén cơm nầy đi, rồi mẹ vặn TV cho con coi chuyện Tấm Cám, rồi Thằng Bờm nữa.” Chương trình truyền hình thiếu nhi do nhà giáo dục Lê văn Khoa có gì hấp dẫn lý thú như vậy? Lý thú mà đường hướng, nội dung có ích lợi gì không ?

Thiếu nhi Việt Nam mình thời đó “ thấp cổ bé miệng” cả về vóc dáng lẫn “quyền thế”. Hoàn toàn trái ngược với “giai cấp” trẻ em bên Mỹ được xếp “cao ngất Trường Sơn, thượng từng không khí”, trên ông bố là người chủ gia đình thuở nào mấy bậc. Hoàn cảnh đất nước khi đó, mọi thứ, mọi người đều đổ dồn cho cuộc chiến và gần như không còn thì giờ lo cho các em đến nơi đến chốn. Những bậc cha anh của các em, hầu hết phải xong pha nơi tiền tuyến để bảo vệ quê hương đất nước. Nhận thức được điều đó, thầy Khoa đã tự nguyện đóng vai trò một người chú, người anh cả, điền khuyết vào khoảng trống đó để hướng dẫn các em. Thực trạng thời bấy giờ, những chương trình văn nghệ, bài nhạc, văn chương, sách báo . . , đa số nội dung nói về tình anh lính chiến, em hậu phương anh tiền tuyến ... Sách báo, bản nhạc dành cho thiếu nhi không phải là không có, nhưng đếm trên đầu ngón tay. Phần lớn lý do là vì lợi nhuận, ít ai muốn bước vô lãnh vực nầy. Nhạc sĩ, nhà văn cũng là con người và họ cũng cần tiền. Sáng tác phẩm theo thời đại, theo thị hiếu đa số quần chúng đem lại nhiều lợi nhuận, dễ tiêu thụ hơn nếu đem so với nội dung về thiếu nhi. Khác hơn nhiều người, giáo sư Lê văn Khoa đã dành tất cả cho lý tưởng xây dựng thế hệ mầm non thân yêu. Bao nhiêu công sức, ông đổ hết vào lãnh vực nầy. Tôi kính trọng và cảm phục ông là ở chỗ đó.

Nếu tôi không lầm, chương trình thiếu nhi trên đài truyền hình Việt Nam do giáo sư Lê văn Khoa thực hiện từ giữa thập niên 60 cho đến ngày miền Nam sụp đổ. Ngoài những bản nhạc thiếu nhi lành mạnh về học đường trường lớp do các ca sĩ tí hon trình bày vui tươi, chương trình nòng cốt là vở kịch do các con rối diễn xuất. Đây mới là phần mà các khán thính giả tí hon mê nhứt. Bằng phương cách “học mà vui, vui mà học”, mỗi chương trình là một vở kịch mang tính giáo dục gia đình, xã hội và dân tộc như: làm con phải biết vâng lời cha mẹ, lễ phép, kính trọng người lớn, thầy, cô, thành thật, yêu thương anh em bè bạn, ăn hiền ở lành như chuyện Tấm Cám, chuyện Ăn Khế Trả Vàng ... Các vở kịch như Sự Tích Trầu Cau, An Tiêm, Bánh Chưn Bánh Dày, chiến thắng Đống Đa, Trọng Thủy Mỵ Châu . . dạy cho các em biết về phong tục của người Việt chúng ta cùng những sự kiện lịch sử oai hùng. Mỗi lần phát hình là một bài học mang nội dung đức dục và trí dục.

Song song với chương trình truyền hình dành cho thiếu nhi kể trên, giáo sư Lê Văn Khoa cũng đã viết những sách chuyện ngụ ngôn dành cho các em và sách về giáo dục thiếu nhi ngõ hầu góp thêm ý kiến cho các bậc phụ huynh.

Với tất cả nhiệt tình nhiệt tâm đóng góp không ngừng nghỉ cho đất nước, chánh quyền của nền đệ nhị Cộng Hòa thấy rõ điều đó và đã không quên ơn ông, người con thân yêu của đất nước. Giáo sư Lê văn Khoa đã được tưởng thưởng công lao, trao tặng Văn Hóa Giáo Dục Bội Tinh Đệ Nhất Hạng và Văn Hóa Giáo Dục Bội Tinh Đệ Nhị Hạng.

Ra hải ngoại sau tháng tư năm 75, giáo sư Lê văn Khoa được mời dạy nhiếp ảnh niên khóa 1976 và 1977 tại Salisbury State College, Maryland. Ông cũng đã viết hai quyển sách về âm nhạc. Quyển “Souvenir from Vietnam” dành cho đờn dương cầm và quyển “The Beautiful Bamboo” gồm nhiều bài ca. Hai quyển sách nầy được trường Đại Học Golden West College, California dùng làm tài liệu giảng dạy cho các sinh viên.

Sau đây là những thành quả mà nhà giáo dục Lê văn Khoa đã dày công suốt đời đóng góp cho quê hương dân tộc. Tôi cũng biết rằng có nhiều thiếu sót vì sự hiểu biết hạn hẹp của mình, mong được bổ túc, chỉ bảo thêm.

            - Chương trình “Thế Giới Của Trẻ Em” mang tính giáo dục thiếu nhi trên đài truyền hình Việt Nam từ năm 1968 đến khi mất miền Nam

- Đồng sáng lập Hội Ảnh Nghệ Thuật Việt Nam năm 1968

- Hội trưởng hội Ảnh Nghệ Thuật Việt Nam từ 1968 đến nay

- Đã xuất bản 8 quyển sách về giáo dục gia đình và nhi đồng

- Giải thưởng Văn Học Nghệ Thuật Toàn Quốc của Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa (1968-70) Bộ môn Sáng Tác Nhạc và Nhiếp Ảnh.

- Văn Hóa Giáo Dục Bội Tinh Đệ Nhất và Đệ Nhị Hạng cho sáng kiến và đóng góp quan trọng trong ngành giáo dục (1971-72).

- Tâm Lý Chiến Bội Tinh Đệ Nhất Hạng và Đệ Nhị Hạng cho ảnh hưởng lớn lao trong quần chúng Việt Nam và tạo uy tín Việt Nam ở nước ngoài (1973).

- Bằng Tưởng Thưởng Đặc Biệt của Bộ Tổng Tham Mưu Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa (1972).

Bằng ấy những đóng góp dày công quí báu to lớn như vậy, bằng ấy những nhiệt tình nhiệt tâm của một người suốt đời dành cho quê hương dân tộc, chúng ta, những người Việt uống nước luôn nhớ nguồn, không bao giờ quên công ơn của những người như giáo sư Lê văn Khoa. Tôi viết lên đây những lời tri ân chân thành.

 

 Nguyễn Tri Phương

 Trung Tâm Giáo Dục Lê quí Đôn Sàigòn

 

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23291658