Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Phỏng vấn báo, radio

Yến Châu : Bạch Yến đến với dân ca vì “nợ nước, tình nhà

 “Bạch Yến đi hát từ năm 1957, chỉ 1 năm sau đã vang danh với ca khúc Đêm Đông của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương.

Văn Nghệ >> Âm Nhạc Bạch Yến đến với dân ca vì “nợ nước, tình nhà”

Cập nhật lúc 12:38:53 PM - 16/08/2008

BachYen-TranQuangHai.jpgYến Châu / Viễn Đông

[Bạch Yến và Trần Quang Hải, ảnh: tranquanghai.info]

“Bạch Yến đi hát từ năm 1957, chỉ 1 năm sau đã vang danh với ca khúc Đêm Đông của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương.


Năm 1961, rời Việt Nam qua Pháp hát nhạc Tây, tôi gặp cô ấy. Nhưng lúc đó tôi chỉ là một sinh viên nghèo, nào dám tơ tưởng đến một người nổi tiếng như nàng. Năm 1965, Bạch Yến sang sống ở Mỹ cho đến năm 1978 trở về Pháp và chúng tôi tái ngộ. Nghĩ mình cũng đã... nổi tiếng nên tôi bạo dạn hỏi: ‘Em có... rảnh không?’ Nàng hỏi ngược lại: ‘Thế anh có rảnh không?’ Vậy đó, cả hai cùng ‘rảnh’ nên ‘góp gạo ăn chung’”.

Đó là tâm sự của Gs. Ts. Trần Quang Hải, con trai của nhà nghiên cứu nhạc dân tộc Trần Văn Khê. Ông là cựu học sinh Petrus Ký, tốt nghiệp Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn, Đại học Sorbonne, và Trường Cao đẳng Khoa học Xã hội ở Pháp. Ông làm việc cho Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học tại Paris (Pháp) từ năm 1968 cho đến nay... Mượn lời tâm sự của ông, chúng tôi đã đặt một số câu hỏi với nữ ca sĩ Bạch Yến nhân dịp bà tới Orange County, Nam California, Hoa Kỳ, trình diễn trong một buổi nhạc hội giữa tháng Năm 2008.

Viễn Đông: Lần này bà xuất hiện trong một màn nhảy thiết hài tại nhạc hội Celebrity Dancing của Thúy Nga Paris tổ chức tại Quận Cam đêm 14.5.2008. Bà nghĩ sao về chương trình này?
Bạch Yến: Đây là một chương trình lạ, hấp dẫn với sự hiện diện của các ca sĩ nổi tiếng trong cộng đồng Việt ở Quận Cam, trong đó có người chưa bao giờ biết nhảy. Anh chị em luyện trong 1-2 tuần lễ mà nhảy được như vậy là quá giỏi.
 
VĐ: Bà đã gia nhập khu vườn âm nhạc từ lúc còn bé thơ, đã dự thi và đoạt Huy chương vàng giải ca nhạc thiếu nhi của đài Phát thanh Pháp Á vào năm 1953. Đó là thiên khiếu bẩm sinh hay nhờ “gene” của gia đình, thưa bà?
Bạch Yến: Hồi 2 tuổi tôi nghe radio đã thuộc một số bài hát, dù giọng còn ngọng nghệu, trong khi gia đình tôi không ai theo nghề này. Hồi gia đình còn ở Nam Vang, mẹ lúc rảnh có tập cho tôi hát bài Bến Cũ. Khi chuyển về Cần Thơ, tôi học nhạc lý và hát trong Ca đoàn Nhà thờ lớn Cần Thơ. Tôi nghĩ đó là bẩm sinh trời cho. Nhờ giọng tốt, tôi được mời hát cho các chương trình từ thiện giúp dân miền Bắc và Trung bão lụt thời đó và bắt đầu được nhiều người biết tới.

BachYen-LittleSaigon.jpg

[Nữ ca sĩ Bạch Yến tại Little Saigon, tháng 5/2008, ảnh: Yến Châu / Viễn Đông]

VĐ: Năm 2007 là kỷ niệm 50 năm đời ca hát, bà có thể nói về những vui buồn trong nghề?
Bạch Yến: Đây là một nghề khó vì mình lúc nào cũng phải trau giồi nghề nghiệp, càng nổi tiếng càng nỗ lực nhiều hơn. Từ 1957 tới 1960 ở VN là thời kỳ mà tôi cho là vàng son, hát ở phòng trà, vũ trường nhờ hát được nhiều điệu: Fox, Valse, Pasodoble, Twist... các ca khúc tiếng Anh, Pháp, Việt... Tôi hát mỗi đêm, 365 đêm diễn một năm, từ 9 giờ tối tới 2 giờ sáng. Mỗi tuần có 1 ngày nghỉ nhưng chủ vũ trường năn nỉ quá bèn... hát luôn. Năm 1961 tôi rời VN đi học hát ở Pháp. Có một kỷ niệm vui là khi tôi hát một loạt hai - ba ca khúc ngoại quốc như “Bambino” Ông thầy bình luận: “Tại sao bài của ai thì chị hát giống người đó quá vậy? Hát bài Bambino thì giọng giống hệt Dalida”. Ông khuyên tôi nên hát bằng giọng riêng của mình, không nên giống một ca sĩ nào đó thì mới mong tìm được một chỗ đứng trong lòng khán giả. Nếu hát giống ai đó thì chỉ là người nhái lại. Hồi nhỏ tôi mang mặc cảm về cái giọng vịt đực khàn khàn, cái cổ cò, cái môi dầy... Ở hải ngoại, người Tây Phương lại thích cái giọng khàn. Thầy khuyên tôi chọn những bài hát thích hợp với giọng Á châu trầm hiếm. Từ đó tôi hết buồn và tự tin với nghề hơn. Tôi bắt đầu hiểu được rằng ở VN bắt chước giỏi thì được khán giả khen hay. Mình theo đường đó, không ngờ ra hải ngoại, bị gọi là con vẹt chứ không phải là mình. Cũng tại Pháp sau khi học xong, tôi được hãng dĩa Polydor mời ký hợp đồng đi hát một vòng các nước châu Âu. Một năm sau tôi được Ed Sullivan mời sang Hoa Kỳ tham gia show diễn của ông. Một hợp đồng chỉ dài có 2 tuần trở thành... 12 năm vì tôi diễn khắp 46 tiểu bang vòng quanh nước Mỹ, mỗi tiểu bang diễn 2-3 thành phố...

VĐ: Bà và người bạn đời kiêm “bạn diễn” hiện nay, ông Trần Quang Hải, đã gặp nhau như thế nào và trong trường hợp nào mà bà quay quắt chuyển sang dòng nhạc dân ca?
Bạch Yến: Năm 1962, ông thân sinh của anh giới thiệu tôi với anh ấy. Tôi chỉ nhìn thấy anh Hải từ đàng xa, ngoái chào, vậy thôi. Bẵng tới 1975, tôi sang Pháp gặp lại anh, và chúng tôi phải lòng nhau. Chúng tôi cưới nhau và tôi ở lại Pháp luôn cho tới nay. Khi đã là vợ chồng, anh thuyết phục mình hát dân ca để anh đàn, vì trước nay ảnh chỉ diễn 1 mình. Anh dạy mình tập nghe, phân biệt thang âm ngũ cung và thất cung, vì có những bài dân ca luyến láy rất khó. Suốt 15 năm kế tiếp, tôi “đoạn tuyệt” với dòng ca nhạc Tây phương: không hát, không nghe và dồn hết tâm trí vào dân ca. Mình quen hát nhạc Tây phương, đã thành nếp nên trở qua dân ca thật khó khăn, khó hơn 1 người chưa bao giờ hát. Mình luyến láy sai 1 chút thì “lọt” sang nhạc Tây, nghe rất chướng tai. Nhờ sự hướng dẫn của anh Hải và phải “khổ công” nhiều lắm thì tôi mới hát dân ca một cách chuẩn xác.

VĐ: Từ bỏ nhạc Tây để hát dân ca là một sự hy sinh lớn. Có phải vì thế mà bà đã mất đi nguồn thu nhập lớn lao có thể nuôi sống được mình?
Bạch Yến: Cho tới nay mình chỉ đi hát mà sống, chưa làm nghề phụ. Hồi ở VN tôi hát cho người ta nhảy nhưng ở hải ngoại thì là một tiết mục trình diễn hẳn hòi, vì vậy mà người ca sĩ phải thay đổi phong cách trình diễn để khán giả không nhàm chán. Phải học hỏi liên tục dù mình có tài bẩm sinh thiên phú đến mấy. Hát dân ca, thu nhập sụt giảm, nhưng tôi sẵn sàng hy sinh, vì lòng yêu nền âm nhạc VN. Có người nói tôi đi theo để... xách đờn cho anh Hải. Nghe vậy mà lòng rất vui. Người ngoại quốc đến nghe mình hát dân ca rất đông. Họ nói dân ca, nhạc cổ truyền mới là nhạc VN. Với lỗ tai của người phương Tây, các bài tân nhạc chỉ là nhạc Tây phương hát lời Việt chứ không phải nhạc Việt Nam.

VĐ: Khi lập gia đình, bà chắc phải hy sinh nhiều thời gian cống hiến cho nghề nghiệp để vun đắp hạnh phúc gia đình?
Bạch Yến: Hồi mới cưới nhau, tôi nói thật cho anh Hải biết rằng tôi không biết nấu cơm vì tôi quen sống đời đi hát, ở khách sạn, ăn nhà hàng... Anh Hải nói “không sao, để anh nấu”. Anh nấu cho mình đúng 1 tháng. Ăn riết những món ăn nhiều đường, quá ngọt của anh làm, ngán quá nên mình bắt đầu... vào bếp. Anh khen mình “nấu cơm ngon quá” và sau đó cứ mỗi tháng anh tặng mình 1 cuốn sách nấu ăn. Thế là tôi lọt vào “bẫy” của anh một cách tự nguyện...
Làm vợ, phải nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa... mất rất nhiều thời giờ. Tuy nhiên, tôi tìm cách tận dụng thời gian để tập hát. Tôi thu bài hát để nghe trong lúc làm việc nhà: vừa quét nhà, hoặc cho cá ăn, hoặc làm bếp mà vẫn nghe bài hát để học cho thuộc.

VĐ: Bà nghĩ sao về dân ca, và chỗ đứng của loại hình âm nhạc này trong nền nghệ thuật Việt Nam?
Bạch Yến: Bài dân ca thường có những luyến láy rất tuyệt vời. Khi hát dân ca, tôi có cảm giác như mình đang khám phá một thế giới mới lạ, một vườn hoa âm nhạc chưa từng biết. Nhờ vậy khi dứt 15 năm không hát tân nhạc, chỉ chăm chú học nhuần nhuyễn dân ca, tôi hát không hay nhưng hát rất chính xác. Hát dân ca thật ra rất khó. Trong nước có nhiều người hát dân ca, cổ nhạc rất hay nhưng có lẽ vì cuộc sống, mà dần dần họ hát pha, lai nhạc Tây phương. Theo tôi, dùng nhạc cụ cổ truyền để đàn nhạc Tây phương, hoặc ngược lại, nghe nó... khó khó sao. Hồi xưa tôi thấy khó chịu khi nghe tân cổ giao duyên. Theo tôi, hát cái nào một thứ thôi.

BachYen-nhatky.jpg

[Bìa cuốn hồi ký Tôi Đi và Sống của nữ ca sĩ Bạch Yến, xuất bản năm 2007]

VĐ: Trong cuộc sống chung, có khi nào ông bà xung đột, cãi cọ, giận hờn?
Bạch Yến: Có chứ. Chúng tôi cũng gây lộn khi không đồng ý nhau về một vấn đề nào đó, thường là liên hệ tới âm nhạc, chứ ít khi vì chuyện ngoài đời.Vợ chồng nào cũng có lúc xung đột, cũng như trời khi nắng khi mưa. Ai cũng vậy. Nhưng chúng tôi gắn bó keo sơn là nhờ tình yêu âm nhạc. Tháng tới, chúng tôi tròn 30 năm chung sống.

VĐ: Xin chúc mừng ông bà về sự kiện trọng đại này. Nhưng bà có thể nói khi hai bên cãi nhau thì người thắng thường là bà hay ông Hải, và ai là người phải...xin lỗi trước?
Bạch Yến: Không hề có thắng thua giữa chúng tôi. Mỗi khi tranh cãi, chúng tôi thường giải quyết dứt điểm ngay, không có chuyện mặt mày sưng sỉa, ra vô không dòm nhau. Ai lỗi thì xin lỗi. Có lúc tôi nói “anh lớn tiếng quá thì anh phải xin lỗi”. Nhưng sự thật thì chúng tôi thường nói vui với nhau và luôn có nụ cười khi ở bên cạnh nhau. Anh hay làm cho tôi cười, mặc dù tôi không phải là người dễ cười vì mình đi nhiều, gặp nhiều giới, sống trong thế giới âm nhạc nhiều, kiến thức rộng. Tôi nghĩ anh ấy có khả năng thiên phú là làm cho người khác cười, nên anh nói gì cũng khiến mình cũng phải cười.

VĐ: Bà dự định gì cho tương lai, sau kỷ niệm 50 năm đời ca hát?
Bạch Yến: Tôi lại sẽ tiếp tục...đời ca hát.

VĐ: Có cách nào để phục hưng ngành dân ca ở hải ngoại, thưa bà?
Bạch Yến: Khó lắm, vì người hát dân ca ở trong nước cũng như ở hải ngoại hiện nay không có đất dụng võ. Dân ca không ăn khách như nhạc Tây phương.
VĐ: Xin cám ơn bà.

Đọc thêm: Phóng sự buổi ra mắt hồi ký "Danh ca 'mô tô bay' Bạch Yến đến Quận Cam" của phóng viên Anh Thành.

Vien Dong Daily News

 

http://www.viendongdaily.com/Contents.aspx?contentid=4503&item=V%C4%83n%20Ngh%E1%BB%87 

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23383947