Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nghiên cứu gia VN

NGUYỄN SINH : GS TS Trần Văn Khê: "Tâm tại quê hương"

 Sau hơn nửa thế kỷ hoạt động âm nhạc ở nước ngoài, giờ đây Giáo sư- Tiến sĩ Trần Văn Khê đã về sống ở Tổ quốc mình. Ông cho rằng đó là quy luật tự nhiên của một người “thân cư tại ngoại” mà “tâm tại quê hương”. Chúng tôi vừa gặp gỡ và có cuộc trao đổi ngắn cùng ông:

GS TS Trần Văn Khê: "Tâm tại quê hương"

 

NGUYỄN SINH (thực hiện)

 


* Thưa Giáo sư, ông đã đến với âm nhạc như thế nào?

- Tôi vốn may mắn được sinh ra trong một gia đình có 4 đời là nhạc sĩ. Hai bên nội ngoại đều là những người trong giới nhạc truyền thống. Cha tôi thông thạo đàn độc huyền, đàn cò và thiện nghệ đàn nguyệt. Hồi nhỏ, ngoài giờ học, tôi thường lấy đàn ra gảy, tự mò mẫm từng phím. Thế rồi chẳng bao lâu tôi đã đàn được câu đầu bản Bình bán vắn. Nhưng má lại sợ tôi mê đàn bỏ học nên treo đàn lên cao, không cho gảy. Tôi không chịu thua. Mỗi khi người lớn vắng nhà thì tôi bắc ghế nhón chân lên lấy đàn rồi lén chui dưới sàn bộ ván ngựa để gảy chơi, miết rồi thành nghiện nó lúc nào không biết. Có lẽ tôi đã đến với âm nhạc như thế đó.

* Theo Giáo sư, đâu là đặc điểm đặc trưng của nhạc cụ Việt Nam chúng ta?

- Nhạc cụ Việt Nam chúng ta khá đa dạng, phong phú và có những nét đặc thù như: hình dáng thanh nhã, cân đối với các âm sắc khác nhau: tiếng thổ đàn kìm, tiếng kim đàn tranh, tiếng mộc nhịp phách, tiếng tơ đàn tì, tiếng đá biên khánh, bồi âm đàn bầu, hợp âm đàn đáy... Một chuyên gia thanh học Đại học Paris (Pháp), đã nhận xét: “Dưới cái dạng đơn sơ, nhạc cụ Việt Nam có hiệu quả và năng suất cao trong lĩnh vực thanh học và khả năng biểu diễn”. Còn nhà thơ Văn Tiến Lê thì từng thốt lên: “Một dây nũng nịu đủ lời, nửa bầu chứa cả một trời âm giai”.

GS TS Trần Văn Khê

* Thời gian qua, có lúc ông vẫn đi đi lại lại giữa 2 nước Việt Nam và Pháp. Vì sao vậy? Còn bây giờ, vì sao ông lại về sống hẳn ở quê hương mình?

- Trước nay, tôi không thể sống hẳn ở quê nhà vì vẫn phải giữ thẻ thường trú tại Pháp. Từ 10 năm qua, tôi vẫn được Sở Bảo hiểm xã hội Pháp trả 100% tiền khám bệnh, mua thuốc men và tiền bệnh viện. Hằng năm tôi phải sang đó ít nhất là 2 lần để khai thuế (tôi nhận bổng hưu trí và tiền phụ cấp hưu trí của các cơ quan Pháp), xác nhận mình còn sống và kiểm tra sức khỏe. Ngày trước tôi sống trên đất Pháp mà vẫn giữ hộ chiếu Việt Nam, vẫn là công dân Việt Nam. Nay tuy ở Việt Nam thường xuyên hơn nhưng vẫn giữ thẻ thường trú bên Pháp. Chính vì gắn bó nhiều với nước Pháp, nên khi quyết định về sống hẳn tại quê nhà, tôi cũng bị day dứt rất nhiều. Quê nhà là nơi chôn nhau cắt rốn, nơi tôi thừa hưởng di sản nghệ thuật âm nhạc, nơi đào tạo tôi nên người, nơi tôi có bao người thân trong hai gia đình nội ngoại, có mồ mả ông bà, cha mẹ, cậu cô, chú bác, có bạn bè trong các học đường, trong lĩnh vực văn nghệ, trong cuộc kháng chiến. Nay, tôi lại có thêm nhiều môn sinh trong các trường, nhiều bạn đồng hành trong các viện nghiên cứu, giáo dục âm nhạc. Khi gặp tôi trên đường phố, trong hiệu ăn, trong những nơi công cộng, họ đón chào tôi với nụ cười tươi thắm, câu hỏi thăm nồng ấm, chân tình.

Tôi về quê hương như chim về tổ, như cá gặp nước, như rồng gặp mây. Nhưng đất khách từ hơn 50 năm nay đã mở rộng vòng tay đón người bần sĩ, đã bao lần cứu tử hoàn sinh, đã giúp tôi về mặt vật chất lẫn tinh thần để tôi thực hiện được hoài bão đem tiếng nhạc Việt giới thiệu khắp năm châu bốn biển, đưa truyền thống âm nhạc Việt Nam lên đài quốc tế. Nói chung, nước Pháp đã mở đường cho tôi vào lĩnh vực nghiên cứu, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi dựng nên sự nghiệp tinh thần. Đất khách đó ngày nay với tôi không còn xa lạ mà đã trở nên quê hương thứ hai. Nhưng dù gì thì tôi đã trả nợ bằng cách đem trí tuệ trợ giúp công cuộc nghiên cứu âm nhạc các nước châu Á trong Trung tâm Nghiên cứu khoa học, đã dạy cho hơn 7.000 sinh viên cấp cử nhân, dẫn dắt gần 40 sinh viên lên đến bậc cao học và tiến sĩ.

Việt Nam là nơi tôi tiếp tục làm công việc nghiên cứu, giảng dạy, gặp gỡ các bạn bè trong và ngoài nước trong việc bảo vệ, bảo tồn và phát huy vốn âm nhạc truyền thống. Đó cũng là nơi tàng trữ tư liệu thu thập từ mấy chục năm, băng từ đĩa hát, sách báo, hình ảnh... Vào dịp Tết Ất Dậu 2005 vừa qua, tôi đã cho mang về Việt Nam 462 kiện hiện vật âm nhạc, xem như là toàn bộ sự nghiệp tinh thần của tôi, trong đó là những tài liệu cá nhân, sách báo, từ điển bách khoa, luận văn, băng đĩa, nhạc cụ, hình ảnh về âm nhạc Việt Nam và thế giới mà tôi đã cất công sưu tập, bảo quản trong suốt bao nhiêu năm qua. Tất nhiên, khi mang về đây rồi, tôi cũng đang nghĩ đến việc trang bị máy chống ẩm, điều hòa không khí, để bảo quản chúng. Hiện nay số tư liệu này tôi xin được tạm gửi Bảo tàng TPHCM và đang tìm một địa điểm khác thích hợp hơn để lưu giữ chúng.

* Ngoảnh lại con đường nghệ thuật đã đi qua, Giáo sư cảm nhận được những gì?

- Tôi đã đi khắp năm châu bốn biển, trải qua bao nhiêu thăng trầm, tôi thấu hiểu rằng có tài năng thiên phú chưa đủ mà còn phải luôn học hỏi, trau dồi, luyện tập công phu, mới đạt được kết quả tốt cho công việc.

* Xin cảm ơn Giáo sư - Tiến sĩ Trần Văn Khê đã dành cho chúng tôi buổi gặp gỡ này!

NGUYỄN SINH (thực hiện)

 http://www.troinam.net/02.%20Con%20nguoi%20cuoc%20song/GS%20Tien%20si%20Tran%20Van%20Khe%20-%20Tam%20tai%20que%20huong.htm

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23198108