Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Tiểu sử nhạc sĩ

Trà Mi : Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng

Theo quan niệm truyền thống Á Đông, nét đẹp của người phụ nữ không chỉ dựa trên tiêu chuẩn về dung mạo, nhan sắc, mà còn có nhiều tiêu chí đánh giá khác nữa. Chuyên đề phụ nữ hôm nay sẽ đề cập đến một trong bốn vẻ đẹp tao nhã "cầm-kỳ-thi-hoạ" của phụ nữ Việt Nam.

Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng

2005.04.11

Trà Mi, phóng viên đài RFA

 

Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng. Photo courtesy of chuck-haiyen.com
>>See larger image

Trà Mi xin giới thiệu đến quý vị một ngón đàn điêu luyện trong làng âm nhạc dân tộc hiện nay: Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng.

Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống nhạc dân tộc, nghệ sĩ Hải Phượng đã sớm bộc lộ tài năng về âm nhạc từ khi còn tấm bé. Năm 7 tuổi, chị vào học đàn tranh ở Nhạc Viện TPHCM khóa đầu tiên năm 1976.

Sau mười mấy năm dày công khổ luyện bên cung đàn từ trung học dài hạn đến đại học, và cả cao học, năm ngoái, nghệ sĩ Hải Phượng vinh dự là 1 trong 2 thạc sĩ đầu tiên chuyên ngành sư phạm biểu diễn âm nhạc dân tộc của Nhạc Viện. Hiện chị là giảng viên chính thức của Nhạc Viện thành phố. Ngoài những thành tích và giải thưởng trong nước, tiếng đàn tranh ngọt ngào, sâu lắng của chị còn vươn xa đến nhiều nước tại Châu Á và Châu Âu qua những cuộc liên hoan âm nhạc và giao lưu quốc tế.

Với niềm say mê âm nhạc dân tộc, chị đã cùng mẹ là nhà giáo ưu tú Thúy Hoan, và em gái là nghệ sĩ Hải Yến thành lập Câu lạc bộ Tiếng hát Quê hương vào năm 1981, với mục đích bảo tồn, phát triển, và phổ biến âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Trà Mi: Xin chào chị Hải Phượng. Chị có thể cho quý thính giả biết chị bắt đầu làm quen với tiếng đàn tranh từ khi nào?

Thưởng thức tiếng đàn Hải Phượng

Vân Thiên Tường

Luyện Nam Cung

Tứ Đại Cảnh

Biến Tấu Lý Chim Quyên

Tình Ca Đất Bắc

Tình Ca Xứ Huế

Tình Ca Miền Nam

Mùa Thu Quê Hương

Courtesy of Tiếng Đàn Hải Phượng

NS Hải Phượng: Phượng bắt đầu làm quen với đàn tranh từ hồi 5 tuổi. Lúc đó, mẹ Phượng là nhà giáo Phạm Thuý Hoan là giảng viên của trường quốc gia âm nhạc. Từ hồi nhỏ Phượng đã được mẹ dạy rồi. Đến năm 7 tuổi thì mình chính thức thi vào trường quốc gia âm nhạc tức Nhạc viện TPHCM.

Yêu thích âm nhạc dân tộc

Trà Mi: Vì sao chị yêu thích tiếng đàn tranh và đam mê âm nhạc dân tộc?

NS Hải Phượng: Từ nhỏ Phượng học là vì thấy thích, thấy nó lạ, thanh. Càng học mình càng yêu thích môn đàn tranh và cảm thấy rất gắn bó với nó. Mỗi lần nghe hoặc đàn đàn tranh thì mình luôn có những cảm xúc rất mới lạ, thấy thư giãn, thoải mái.

Trà Mi: Chị từng tham dự rất nhiều cuộc liên hoan âm nhạc quốc tế, mỗi lần đem chuông đi đánh xứ người như thế, chị có ghi nhận gì, có sự so sánh gì giữa âm nhạc cổ truyền Việt Nam mình với âm nhạc dân tộc của các nước bạn trên thế giới?

NS Hải Phượng: Phượng nhận thấy mỗi nền âm nhạc có cái hay riêng, nhưng đối với mình thì luôn cảm thấy âm nhạc Việt Nam là hay nhất.

Trà Mi: Nhưng qua những lần liên hoan quốc tế như thế thì chị thấy các nước đánh giá như thế nào đối với âm nhạc dân tộc của Việt Nam mình?

NS Hải Phượng: Những nhà chuyên môn quốc tế mà Phượng đã tiếp xúc nói là nhìn nhạc cụ Việt Nam rất đơn giản, nhưng đến khi mình diễn tấu thì họ rất ngạc nhiên vì cái kỹ thuật của đàn cũng như sự biểu cảm của nó. Như cây đàn bầu chẳng hạn, chỉ có 1 dây nhưng có thể đánh lên một bài có lúc vui, có lúc thật buồn. Họ rất thích thú và say mê tiếng đàn của mình.

Trà Mi: Nói tới tiếng đàn của chị thì Trà Mi rất thích bài Lý Chim Quyên do chị diễn tấu. Sẵn đây, Trà Mi xin trích một đoạn ngắn để mời quý thính giả cùng thưởng thức.

Quá trình khổ luyện

Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng. Photo courtesy of chuck-haiyen.com
>>See larger image

Trà Mi: Để có được tiếng đàn trao chuốt như vậy mất thời gian tập luyện bao lâu thưa chị?

NS Hải Phượng: Đương nhiên là phải khổ luyện, mà khổ luyện thì rất là mất thời gian.

Trà Mi: Quá trình luyện tập của chị như thế nào ạ?

NS Hải Phượng: Trong những cuộc thi hay biểu diễn lớn thì mình tập đến chừng nào đạt được thôi.

Trà Mi: Là người giảng dạy lâu năm, chị thấy một học viên cần bao lâu mới có thể đàn được một bài thành thạo?

NS Hải Phượng: Nếu siêng tập thì một bài đơn giản mất 1 tháng. Còn những bài phức tạp thì có thể là tập mỗi ngày 8 tiếng trong vòng 5 tháng.

Trà Mi: Nhưng cơ bản là sau bao nhiêu khoá học thì họ biết đàn và hiểu được những nốt nhạc?

NS Hải Phượng: Cái đó thì nhanh lắm, chỉ trong vòng 4 tháng thôi.

"Tuy khiêm tốn nhưng không mất đi"

Trà Mi: Vừa rồi, Trà Mi có dịp được trao đổi với giáo sư-tiến sĩ Trần Văn Khê thì giáo sư có nhận xét rằng nền âm nhạc dân tộc Việt Nam đang trong tình trạng nguy hiểm. Là một người thành danh trong lĩnh vực âm nhạc dân tộc, chị nhận thấy tình hình sinh hoạt âm nhạc dân tộc trong nước hiện nay ra sao ạ?

NS Hải Phượng: Thật ra không chỉ âm nhạc Việt Nam mà một số các nước Phượng đã đến ví dụ như Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan.. thì âm nhạc dân tộc có vị trí rất khiêm tốn so với nhạc trẻ, nhạc thời trang.

Mời bạn tham gia mục Trang Phụ Nữ. Xin email về Vietnamese@www.rfa.org

Tuy khiêm tốn nhưng không mất đi. Một bài hát thời trang năm nay người ta hát, năm sau có thể không còn thích hát nữa, nhưng một bài dân ca thì đã sống qua bao nhiêu năm và sẽ vẫn sống. Bởi khi người ta nhận ra giá trị đích thực của nó thì người ta sẽ gìn giữ, bảo tồn.

Mình nghĩ là nó không bị mai một theo thời gian. Nó không có bề nổi, nhưng có bề sâu. Âm nhạc dân tộc giống như lớp phù sa ở dưới, mặc dù người ta không nhìn thấy nhưng nó vẫn chảy.

"Kiếm sống bằng niềm đam mê"

Trà Mi: Thế nhưng chị và đồng nghiệp, những người có lòng với âm nhạc dân tộc có thể kiếm sống bằng tài năng của mình trong lĩnh vực này không?

NS Hải Phượng: Hiện thời bây giờ tuy không kiếm sống một cách dễ dàng, nhưng những người làm âm nhạc dân tộc vẫn sống với niềm đam mê của mình. Về mặt xã hội thì người ta vẫn tôn trọng, chỉ có điều là mình kiếm tiền không bằng ca sĩ thôi.

Trà Mi: Hồi xưa phụ nữ Việt Nam thường được đánh giá qua những tiêu chuẩn như là "cầm, kỳ, thi, hoạ". Chị thấy cái quan niệm này ngày nay nó đã thay đổi như thế nào?

Phụ nữ Việt Nam ngày nay

NS Hải Phượng: Phụ nữ bây giờ ở đây người ta gọi là "giỏi việc nước đảm việc nhà". Nếu theo tiêu chí "công-dung-ngôn-hạnh" như ông bà mình ngày xưa thì có lẽ là phụ nữ giờ không có được công, dung, ngôn, hạnh vẹn toàn như ngày xưa, mà bù lại phụ nữ ngày nay không chỉ công việc trong gia đình mà công việc ngoài xã hội cũng giỏi.

Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng. Photo courtesy of chuck-haiyen.com
>>See larger image

Trà Mi: Hồi xưa nhắc tới chữ "cầm" nghĩa là muốn nói đến đàn bầu, đàn tranh, hay đàn tì bà, nhưng các bạn gái ngày nay khi nói về chữ "cầm" thì thường liên hệ đến khả năng chơi đàn piano hay các nhạc cụ tân thời của phương Tây. Chị nghĩ sao về điều này?

NS Hải Phượng: Đương nhiên đó là một điều thiệt thòi, nhưng không chỉ ở nước mình mà ở các nước khác cũng vậy. Ví dụ như ở Nhật, họ có những nguồn quỹ riêng dành cho âm nhạc dân tộc, cho những ai giảng dạy âm nhạc truyền thống. Ở Hàn Quốc cũng vậy, có những trường riêng, và những người dạy nhạc dân tộc rất được coi trọng, nhưng họ cũng không thể nào phát triển mạnh và nhiều như các loại hình âm nhạc Tây phương.

Bảo tồn âm nhạc cổ truyền

Trà Mi: Các nước khác có chế độ ưu đãi đối với những người sinh hoạt âm nhạc dân tộc, cổ suý và có quỹ hỗ trợ những ai đến với âm nhạc cổ truyền. Còn ở Việt Nam mình có những điều đó chưa, thưa chị?

NS Hải Phượng: Thật ra Việt Nam vẫn còn nghèo. Những cái quỹ như vậy có lẽ chưa có nhiều, chủ yếu còn lo cái ăn cái mặt nhiều hơn, nhưng mình hy vọng trong tương lai, Việt Nam không chỉ nhận viện trợ từ bên ngoài mà cũng sẽ có quỹ để tự khôi phục lại những cái vốn cổ.

Khi đi ra nước ngoài bây giờ người Việt đã biết rằng một khi có trình độ âm nhạc dân tộc sẽ rất khó quên nguồn cội.

Trà Mi: Vâng, nhưng hầu như giới trẻ bây giờ quay lưng lại với nhạc cụ dân tộc mà chạy theo những nhạc cụ nước ngoài. Chị muốn nhắn nhủ gì với các bạn nữ yêu nhạc hay không?

NS Hải Phượng: Các bạn nếu yêu mến, nên tham gia các câu lạc bộ âm nhạc dân tộc. Còn nếu không có điều kiện tham gia thì nên thể mua băng đĩa về nghe để hiểu hơn về những gì cha ông đã dày công gìn giữ bao nhiêu năm.

Trà Mi: Rất cảm ơn thời gian chị đã dành cho chương trình hôm nay, và xin chúc chị tiến xa hơn nữa trên con đường nghệ thuật của mình.

Chuyên đề Phụ xin chia tay với quý vị tại đây. Hẹn tái ngộ cùng quý vị trong một chuyên đề mới vào tuần sau. Trà Mi kính chào.

 

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2005/04/11/women_HaiPhuong_TMi/ 

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23294508