Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc mới

Phạm Ðình Chương-Quê hương là người đó

 Ðược xem một đĩa nhạc Phạm Duy ở trong nước (Live Show-Phạm Duy-Ngày Trở Về), người yêu nhạc bỗng nhớ... Phạm Ðình Chương, rồi thầm mừng cho ông.

Phạm Ðình Chương-Quê hương là người đó
Tuesday, August 21, 2007
 
 
 
 
 


Nhạc sĩ Phạm Duy tài hoa thời xưa của chúng ta sinh ra đã biết ứng khẩu nói chuyện với nét duyên dáng lồng trong sự uyên bác. Người viết bài này còn nhớ có lần đã thấy ông thao thao bất tuyệt trong hơn hai giờ đồng hồ để giới thiệu nhạc của mình tại Alliance Francaise, và nói bằng tiếng Pháp.

Phạm Duy mà phải cầm giấy đọc lời giới thiệu về các ca khúc của ông thì chúng ta thấy khổ tâm chừng nào.

Cũng vì vậy chúng ta mới mừng cho Hoài Bắc.

Hoài Bắc Phạm Ðình Chương mất ngày 22 Tháng Tám năm 1991. Ðã tròn 16 năm rồi.

Những ai sợ quên ngày này thì hãy nhớ đến... Phạm Duy trong bài “Nhạc Tuổi Xanh” - “Một Mùa Thu năm qua cách mạng tiến ra...” - viết về cuộc “Cách Mạng Mùa Thu” 19 Tháng Tám năm 1945. Ngày 19 Tháng Tám năm 1991, một cuộc “Cách Mạng Mùa Thu” khác đã xảy ra bên Nga, bên Liên Bang Xô Viết, và kết thúc vào ngày 22, lửng lơ có bốn ngày, để rồi kết thúc luôn Liên Bang Xô Viết.

Người viết bài này nhớ mãi ngày 22 ấy khi được tin “Chú Chương đã ra đi” dù mới hát chung với ông và các bạn hữu có mấy tháng trước.

Trên giường bệnh, có lẽ ông còn kịp thấy một chu kỳ tròn vo từ 19 Tháng Tám năm xưa tới 19 Tháng Tám năm nay. Nếu còn sống, năm nay ông sẽ chuẩn bị lễ thượng thọ bát tuần, ông sinh năm 1929. Nếu còn sống, chắc hẳn là ông cũng không mừng sinh nhật tại Sàigòn để phải cầm giấy đọc từng câu từng chữ giới thiệu nhạc của mình.

Ông sẽ bận cầm ly rượu đáp lễ bằng hữu, và ôm đàn dạo khúc Xuân xưa, rồi hứng đâu nói đó. Chứ còn tay đâu để cầm giấy nói cho đúng lời!

Với một số người ở trong nước, Phạm Ðình Chương có thể vẫn là tên tuổi xa lạ. Nhưng khi nhìn khán giả trong nước uể oải vỗ tay các ca khúc của Phạm Duy, người ta thấy ngạc nhiên vì khán giả ngoài này không như vậy. Ngạc nhiên rồi thấy đau lòng. Tưởng là gì hóa ra chỉ là thế. Trong hoàn cảnh ấy, nếu ca khúc Phạm Ðình Chương có tấu lên thì chắc cũng chỉ là một khúc ngậm ngùi.

Ấy là chưa nói đến khả năng thái rau làm ghém của những người trình diễn, hai câu là lại lấy hơi, để quằn quại ngân vào chỗ trũng. Là người viết nhạc, hòa âm và trình bày, Hoài Bắc Phạm Ðình Chương sẽ sặc vì rượu hòa trong lệ khi thấy ca khúc của mình bị chẻ vụn như thế, trước sự lãnh đạm đầy kênh kiệu của người xem.

Chúng ta nên thông cảm. Nhiều người trong nước tất nhiên là còn quá trẻ để biết, để nghe và để yêu nhạc Phạm Ðình Chương. Ở ngoài này, nhiều người cũng còn quên tiếng hát Hoài Bắc, một trong mấy giọng nam điêu luyện nhất của gần nửa thế kỷ tân nhạc Việt Nam, từ những năm 50 cho đến khi ông tạ thế. Càng nhiều người không biết là Hoài Bắc đã tự hy sinh cho sự lẫy lừng của ban Thăng Long, một ban hợp ca đã làm đẹp cho nghệ thuật trình diễn, từ thời “Gió Nam” cho đến ngày lưu vong ở hải ngoại.

Phạm Ðình Chương lên đường hội ngộ với tân nhạc và kháng chiến từ khi rất trẻ, giữa thập niên 40, qua các ca khúc đã hòa vào dòng nhạc hùng thời đó, như Ra Ði Khi Trời Vừa Sáng, Bài Ca Tuổi Trẻ, hay Hò Leo Núi, Tiếng Dân Chài, Trăng Rừng... Nhưng, khác với các nhạc sĩ đương thời, ông viết cho tuổi trẻ mà không bước qua khung cửa của hùng ca lịch sử hay đòi phanh thây uống máu quân thù. Nhạc tuổi xanh của ông mơn mởn hạnh phúc.

Ở tuổi thanh xuân, Phạm Ðình Chương vào Nam từ năm 1951, 40 năm trước khi buông bỏ đời tha hương.

Rời xa quê mẹ từ khi còn trẻ, ông mở ra trang mới của dòng nhạc hoài hương với bài Xuân Tha Hương, khúc ca Xuân tuyệt đẹp được dùng trong một cuốn phim Hoa Kỳ thực hiện tại Sàigòn giữa thập niên 50. Sau đó, Phạm Ðình Chương vẫn ấp ủ giấc mơ hội ngộ với bản trường ca Hội Trùng Dương, cuồn cuộn cảnh thái hòa của ba dòng sông trên ba miền đất nước.

Nhớ về quê cũ đã bạt ngàn xa vắng, Phạm Ðình Chương bấm đàn, ém khói thuốc và nhấp một ly rồi ngâm nga hai bài thơ bi hùng của Quang Dũng mà ông đã hòa làm một, trong dòng nước mắt. Hai bài Ðôi Bờ và Ðôi Mắt Người Sơn Tây được tái sinh với tiếng hát u uẩn của Hoài Bắc. Ðược nghe ông hát ca khúc này là một niềm hạnh phúc cho những người yêu nhạc.

Phạm Ðình Chương là người quảng giao lắm bạn-mà toàn những tên tuổi của dòng Văn học nghệ thuật của miền Nam tự do.

Nhưng, giữa đám đông, ông vẫn dựng lấy một thế giới âm thanh riêng tây, không sáng tác theo trào lưu vì ông tạo ra trào lưu. Âm nhạc của ông ngự trị trong cõi riêng của người yêu thơ yêu nhạc. Chính là đám đông đã nhờ ông dẫn vào thơ và dẫu chẳng biết nhiều về thơ vẫn tìm đọc để mê thơ Quang Dũng, Ðinh Hùng, Nguyên Sa, Thanh Tâm Tuyền hay Huy Cận, Trần Dạ Từ, Du Tử Lê. Phạm Ðình Chương cảm được cái hồn của bài thơ và dùng nhạc thổi lên giai điệu mới, khiến bài thơ quyện mãi trong tâm hồn chúng ta.

Nếu nghe lại Người Ði Qua Ðời Tôi hay Ðêm Màu Hồng hoặc Bài Ngợi Ca Tình Yêu, chúng ta của thời nay sẽ biết thế nào là không khí thanh lịch và trình độ nghệ thuật năm xưa. Ðấy là phong cách Phạm Ðình Chương, độc đáo và rực rỡ của Sàigòn văn minh.

Rồi hãy nghe Quê Hương Là Người Ðó hay Ðêm, Nhớ Trăng Sàigòn do ông phổ thơ Du Tử Lê ở hải ngoại thì chúng ta mới thấm thía nỗi niềm xa quê. Nhưng thà như vậy đi! May lắm thì một thế hệ nữa, những người yêu nhạc thật sự sẽ dần dần khám phá ra Phạm Ðình Chương.

Một người thợ vẽ hiện đại của Trung Quốc đã kiếm tiền rất khá nhờ vẽ lại tranh rập khuôn Van Gogh để bán ngoài chợ. Khi được hỏi về họa sĩ này, anh ta thản nhiên trả lời: “Cũng chẳng có tài lắm vì nghe nói là khi chết lại chẳng có một xu”. Nếu còn tại thế và được nghe truyện này, Hoài Bắc Phạm Ðình Chương sẽ cười cười soạn lại thơ Thanh Tâm Tuyền, tô vẽ Ðêm Màu Hồng thành Ðêm Màu Ðen, rồi cầm giấy tự giới thiệu trước khi bật khóc.

Quê hương đúng là người đó!

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 23387424