Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Tiểu sử nhạc sĩ

Đỗ Dũng : Nhạc sĩ Phi Long / Cả đời với nghiệp vĩ cầm

 

 

Nhạc sĩ Phi Long

Cả đời với nghiệp vĩ cầm

 

Đỗ Dũng

 

Nợ duyên nghiệp cầm

Cái tên Nguyễn Văn Lấn (1935) được cha mẹ đặt cho từ vùng quê Đức Hòa – Long An đã không còn mấy ai nhớ Thuở ấy, gia đình ông quần quật suốt ngày ngoài đồng ruộng, làm mướn cho ông Hương Cả .

Một hôm, gia đình ông Cả có giỗ, rước đờn ca tài tử về nhà chơi thâu đêm suốt sáng . Cậu Lấn chỉ được đứng ngoài châm trà rót rượu, phục vụ cho các « giai nhân tài tử ». Hình ảnh của những « giai nhân tài tử » sang trọng và tài nghệ họ đã làm cho cậu Lấn ngất ngây, nhất là ngón đờn guitar phím lõm của nghệ nhân Sáu Phải từ đất biển Gò Công được ông Cả rước về . Sau cuộc cầm ca hôm đó, cậu Lấn khăn gói trốn theo nghệ nhân Sáu Phải xin làm đệ tử và theo về Gò Công luôn. Một năm sau, đờn khá rành guitar, cậu Lấn theo thầy đi đờn ca tài tử và gặp được danh cầm Hai Thơm, là một đại biểu xuất sắc của nhóm tài tử Bạc Liêu. Ngón vĩ cầm tài hoa của Hai Thơm đã làm xiêu lòng cậu Lấn, nên cậu xin ông  Sáu Phải cho thọ giáo người thầy thứ hai…

Sự đam mê tột độ, cộng với năng khiếu thiên phú nên chẳng bao lâu cậu Lấn đã trở thành nhạc sĩ trẻ, tài năng rất triển vọng. Ngón đờn violon của cậu lại lọt vào tai của ông bầu Ba Bản, chủ gánh cải lương « Thủ Đô ». Thế là cái tên « cúng cơm - cậu Lấn » được đi vào dĩ vãng (1962), thay vào đó ông bầu Ba Bản đặt cho cái tên bóng bẩy « nhạc sĩ Phi Long ».

 

Con đường phiêu bạt

Hơn mười năm trước giải phóng (1975), nhạc sĩ Phi Long thủ chánh hai nhạc cụ violon và guitar lõm phím. Tiếng đờn ông bay bổng khắp đó đây qua các đại ban cải lương Sài Gòn, từ Thủ Đô cho đến Út Bạch Lan-Thành Được và một thời gian dài ở các gánh Kim Chung 1, 2, 5,6… Ông còn sử dụng thành thục cả Kìm, Sến, Tranh nữa .

Ông kể : Đờn cho gánh hát thì dùng violon, lúc guitar, ban ngày đờn ca tài tử thì đờn Kìm hoặc Tranh. Hồi đó vui lắm, tuy phiêu bạt « ăn chợ ngủ đình » mà vẫn lạc quan với nghề, không có « tranh tối tranh sáng » như bây giờ. Thỉnh thoảng  đờn cho đài phát thanh hay hãng dĩa. Trong thời gian này, ông còn đào tạo khá nhiều học trò ca - đờn . Trong đó, có hai người con trai của ông sau này cũng trở thành nhạc công cải lương, hai cô con gái và vợ là đào hát . Đặc biệt, có một đệ tử đờn guitar cho sân khấu cải lương, khá nổi tiếng mấy mươi năm qua, là nhạc sĩ Khải Hoàn đang đờn cho nhà hát cải lương Trần Hữu Trang .

Sau năm 1975, ông về đờn guitar chánh cho đoàn cải lương Tiền Giang 1 đến năm năm, rồi Sông Hậu 1, Nhân Dân Kiên Giang, Long An…Ngót 10 năm, tiếng đờn của nhạc sĩ Phi Long cũng theo các đoàn lưu diễn khắp mọi miền đất nước.

Cuộc đời của nhạc sĩ Phi Long dường như vẫn lạc quan với tiếng nhạc, cho dù nhiều lúc buồn vui lẫn lộn, nhưng ông vốn dĩ bản tính khiêm tốn hiền lành và ít nói. Tiếng đờn ông khi rao lên lúc nào cũng thu hút người ca, còn ở sân khấu cải lương gọi là lối đờn khơi mào cho cảm xúc. Bởi ông xuất thân từ tài tử, nhưng phong cách diễn tấu rất đậm nét cải lương. Lối đờn Guitar của ông là vỗ êm, rất dễ dọn cảm xúc cho người ca, ở cải lương thì diễn viên rất dễ hoá thân vào nhân vật bằng sự cảm âm qua tính cách giai điệu. Còn violon đối với ông khỏi phải nói, ông là một hậu duệ gần gũi nhất với phong cách của thầy Hai Thơm, tuyệt chiêu là xốc cung dài . Đây là phong cách riêng của cố danh cầm Hai Thơm đã dày công tôi luyện, hiệu quả của nó tạo ra âm sắc duyên dáng mượt mà ở những tình huống kịch trữ tình hoặc những hoàn cảnh lâm ly, bi ai… trở nên mùi mẫn lẫn cả hương vị ngọt ngào. Vì thế, có người nhận xét rằng ông bầu Ba Bản đặt cho ông  nghệ danh Phi Long là có hàm ý, Phi là bay, Long là rồng , có nghĩa là « Rồng Bay ». Tính tình chân chất hiền lành, vậy mà khi đờn tiếng nhạc trở nên như bay lượn trong không gian, lối phóng cung uyển chuyển như rồng bay phượng múa .

 

« Về chiều » vẫn lạc quan cùng tiếng nhạc

Khi tình hình sân khấu cải lương gặp khó khăn, một phần vì tuổi cao và thường hay đau yếu nên nhạc sĩ Phi Long rời sàn diễn (1994). Sau đó ông về TPHCM tiếp tục làm nghề bằng phương cách khác : cộng tác cho Đài, ban nhạc Thái An, Khải Hoàn …

Mấy năm gần đây, ông thường đau yếu : tim , thận, ruột, bao tử… năm vừa rồi (2006), phải vào bịnh viện mấy lần và phẫu thuật. Nhưng khi khỏe hoặc chỉ hơi khỏe là ông cầm đờn và dường như được đờn thì tình trạng sức khỏe cải thiện hơn . Tuổi ông đã qua « cổ lai hy » nên ngón guitar không còn sung sức như trước, nhưng ngón violon vẫn còn phong độ trẻ trung thuở nào . Nhiều người cho rằng , trong giới cải lương cho đến bây giờ chưa ai đờn violon có thể vượt qua nhạc sĩ Phi Long .

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 22050223