Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Phỏng vấn báo, radio

Hải Nam : PHỎNG VẤN BẠCH YẾN - Về hồi ký Tôi đi và Sống (Kỳ 2 trong 4 kỳ)

Hải Nam: Đã có báo chí và đài phát thanh phỏng vấn cô do động lực nào cô viết hồi ký . Cô trả lời rằng cô muốn truyền đạt lại những kinh nghiệm thành công hay thất bại, những kỷ niệm vui buồn trong cuộc đời 50 năm ca sĩ của cô cho các ca sĩ hậu sinh rút kinh nghiệm đồng thời cũng thiết tha gửi đến khản giả và bạn đọc yêu mến cô những trang hồi ký tự thuật cuộc đời đầy sinh động của một nghệ sĩ cầm ca. Thời lượng dành cho những buổi phỏng vấn ấy có giới hạn nên cô chỉ trả lời vắn tắt như trên và kính mời cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại giúp đỡ mua ủng hộ cuốn hồi ký ấy để xem đầy đủ chi tiết hơn. Cô trả lời như vậy thì chưa đủ sức thuyết phục người muốn xem đi tìm mua cuốn hồi ký, nhân dịp này cô nên trả lời chi tiết hơn để mời gọi độc giả mua cuốn hồi ký ấy mà giá bán chỉ có 10 mỹ kim.

June 15, 2007

PHỎNG VẤN BẠCH YẾN - Về hồi ký Tôi đi và Sống (Kỳ 2 trong 4 kỳ)

Hải Nam


Bạch Yến: Cám ơn anh. Vậy hãy bắt đầu bằng cuộc phỏng vấn này. Hơn nữa là vì anh đã xem cuốn hồi ký của tôi đến hai lần. Nên tôi nghĩ rằng anh sẽ có những câu hỏi rất hay để cho tôi có cảm hứng phấn khởi mà trả lời. (cười cười) Hơn 40 năm trước, tại phòng vi âm của ban phát thanh Sở Thông Tin Hoa Kỳ, một chi nhánh ở Sàigòn của Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ VOA, anh đã phỏng vấn tôi rồi mà. Không ngờ hôm nay chúng mình lại tái hồi màn 2 phải không anh?

Bạch Yến đội nón lá, San Jose. TRẦN QUANG HẢI

Hải Nam: Vâng, trái đất mãi mãi vẫn tròn thật. Diệu kỳ thay ! Như cô cho biết là bắt đầu viết chi tiết cuốn hồi ký vào ngày 23 tháng 08. Nguyên nhân là cô đã nhờ có cảm hứng phấn khởi mạnh mẽ sau buổi trình diễn ca nhạc hoạt cảnh thành công tại sân khấu vũ trường Majestic ngày Chủ Nhật 20 tháng 08. Hơn nữa là cũng nhờø cái không gian sinh hoạt vui vẻ tấp nập thật sự phồn thịnh của cộng đồng người Việt ở vùng Little Saigon đã giúp cho cô thêm tự tin rằng ngoài ca hát ra, cô sẽ làm thêm được một việc trong lãnh vực văn nghệ khác để góp phần tiếp tay giúp cho cộng đồng mình ngày càng phát triển vững mạnh. Xin cho biết cô viết những dòng cảm hứng trước tiên để mở đầu cho cuốn hồi ký?

Bạch Yến (cười vui): Ồ, đây là một câu phỏng vấn không bình thường như những câu phỏng vấn mà tôi đã trải qua. Tôi biết rằng anh sẽ đặt ra nhiều câu hỏi mang tính chuyên môn của một phóng viên ngành truyền thông mà anh đã từng làm việc cho ban phát thanh Sở Thông Tin Hoa Kỳ USIS . Thật là thú vị, tôi cũng thích được phỏng vấn mang tính chuyên nghiệp như vậy. Và, cũng nhân dịp này tôi mới được trả lời đầy đủ hơn về cuốn hồi ký. Đầu tiên là tôi được sự khuyến khích của người bạn đời, anh Trần Quang Hải vì anh thường nghe tôi kể chuyện “ngày xưa thơ mộng lắm nhưng cũng nhiều gian nan vất vả suýt chết mấy lần”. Chính anh ấy cũng hiếu kỳ muốn biết tôi “suýt chết mấy lần ra sao” dù chúng tôi đã ở với nhau 30 năm rồi. Tôi bắt đầu viết những trang hồi ký đầu tiên vào năm 2005 nhưng chỉ mới ghi lại những sự kiện chính thôi, để sau này khi nào bớt đi hát tôi sẽ dùng thời giờ nhàn rỗi viết chi tiết đầy đủ. Thời gian trước đó, tôi chưa hề có ý định sẽ in ra sách mà chỉ đưa lên trang Web www.Bachyen.com của tôi (tôi sẽ chỉnh trang lại cái website này cho thật đẹp) để được giải tỏa phần nào nỗi bức xúc đã chứa dầy đặc trong đầu của 50 năm sinh hoạt nghề lái môtôbay và ca sĩ. Vì tôi tự lượng sức mình về trình độ văn hóa, ngôn ngữ, chính tả, bút pháp tiếng Việt của tôi còn non nớt lắm nên tôi chưa dám nghĩ đến việc sẽ viết và in để phát hành cuốn hồi ký. Thế nhưng cứ càng nghĩ rằng mình không đủ trình độ để viết thì nỗi bức xúc muốn viết càng lớn càng thôi thúc tôi phải viết, cứ viết sẽ ra sao thì ra “que sera sera, what ever will be will be”. Thậm chí tôi còn nghĩ rằng không khéo cuốn hồi ký này dở quá sẽ làm ảnh hưởng không tốt đến sự nghiệp ca sĩ của mình. Nhưng kịp suy nghĩ sâu hơn nữa, tôi thấy cần phải viết vì trong đầu tôi chứa quá nhiều sự kiện, nó hay dở thế nào thì chưa biết nhưng rất hấp dẫn lạ đời mà hổng ai có được. Hơn nữa, sức khỏe tôi còn đang dồi dào sung mãn, sức lực tâm trí còn rất minh mẫn để nhớ lại tất cả sự kiện “lịch sử cá nhân” sinh hoạt của 50 năm qua thì tại sao lại phải e ngại chần chờ? Để vài năm nữa chờ học hành trao dồi thêm ngôn ngữ văn hóa văn chương tiếng Việt cho vững vàng rồi mới viết, biết đâu tôi sẽ gặp sự cố trắc trở nào đó làm cho giảm sút tinh thần và sức khỏe thì làm sao viết được. Cứ bắt tay vào việc đi. Vạn sự khởi đầu nan. Vả lại, sự can đảm gan dạ và tinh thần tự lập tôi đã học được ở Cậu Út, người thầy dạy tôi lái môtôbay từ lúc tôi mới lên 12 tuổi vẫn luôn tiềm tàng trong trái tim và khối óc đã thúc đẩy tôi phải viết. Thế là giữa đêm 23 tháng 08 tôi lấy giấy viết ra bắt đầu, vì thời gian trở về California lần ấy vài ngày thôi, nên tôi không mang theo cái laptop. Những trang đầu tiên tôi phác thảo là “Định mệnh an bài đã báo trước điềm lành vào ngày chào đời của tôi.” Viết xong, đọc lại tôi cảm thấy phấn khởi nên sẵn trớn tôi phác thảo luôn chương I “Con Muốn Hát Mẹ À” Càng viết càng say sưa với nguồn cảm hứng văn chương tuôn ra ào ào (cười cười) có nhiều chữ tôi hiểu theo tiếng Pháp nhưng không sao diễn nghĩa ra tiếng Việt được cho đúng với ý muốn, tôi để trống chỗ đó chờ khi trở về Pháp sẽ tra từ điển Pháp Việt sau.

Hải Nam: Như vậy là cô khởi viết cuốn hồi ký để in ra tại Little Sàigòn mà trang “giáo đầu tuồng” là “Định Mệnh An Bài Đã Báo Trước Điềm Lành Vào Ngày Chào Đời Của Tôi”. Mới khởi đầu mà bút pháp đã “văn chương phác họa như bức tranh thủy mạc” đẹp tuyệt vời, thì cô đúng là có năng khiếu nhà văn rồi còn gì. Kế đó phác thảo tiếp chương I, cô tâm sự thành thực với người đọc rất hay, đáng khâm phục. Tự kể ra là mình đã không còn được cắp sách đến trường như bao thiếu nhi khác trong độ tuổi 11, 12. Không được đi học mà viết hay như vậy, nếu cô được học tới nơi tới chốn chắc chắn cô sẽ viết còn xuất sắc hơn nữa?

Bạch Yến (cười thoải mái): Anh lẫn rồi anh Hải Nam à. Nếu tôi được đi học tới nơi tới chốn thì tôi đã không liều mạng đi theo nghề lái môtôbay và có thể sẽ không làm nghề ca sĩ. Nhưng không có hai cái nghề đó thì làm sao tôi có nhiều sự kiện lạ đời hổng giống ai để viết hồi ký. Trong thời gian hai năm theo đoàn môtôbay tôi rất may mắn có được người thầy giáo, chú này kiêm luôn công việc bán vé, đã tận tụy dạy tôi môn Việt văn vì nhận thấy tôi có năng khiếu viết luận văn. Bài đầu tiên thầy giáo khen là có ý văn rất khá nhưng sai chính tả dữ lắm, nhưng nhờ thầy giáo kiên nhẫn khéo léo chỉ dạy và bản thân tôi cũng kiên gan trì chí học hành mới đạt được chút căn bản viết văn. Giống y như tôi phải kiên gan trì chí học lái xe đạp vòng quanh nền bồ trên dốc độ nghiêng và sau đó lái mô tô vượt lên thành bồ đứng thẳng cho bằng được. Nhưng viết hồi ký thì không phải là những bài luận văn đơn giản như lúc tôi còn theo đoàn môtôbay. Thú thật với anh là tôi phải dùng danh từ “đánh vật” với cuốn từ điển Pháp Việt. Được chữ nào đắc ý nhất, tôi học thuộc chữ đó. Vả lại ngôn ngữ tôi dùng để viết là rất đơn giản, tôi không có khả năng viết văn chương trau chuốt cầu kỳ. Nhớ tới đâu viết tới đó, có sao viết vậy. Cũng nhờ viết trên phiếm laptop cho nên cần sửa chữa thêm bớt rất dễ dàng cho tôi.

Hải Nam: Cám ơn cô đã nhắc khéo. Vào tuổi 75 rồi, tôi có lẩm cẩm cũng là chuyện thường thôi. Tôi nhận thấy cô viết văn với một phong cách rất riêng, cũng hổng giống ai hết. Cô viết như tường thuật lại một chuyện phim và hay dùng kỹ thuật “hồi tưởng” (flash back) như điện ảnh. Lối viết này rất mới lạ. Cô đã học ai, tham khảo trong sách nào hay là tự cô sáng chế ra lối viết văn mới lạ vừa thấu đạt tình lý lại lôi cuốn hấp dẫn người xem kỳ cho đến hết cuốn sách mới chịu buông ra?

Bạch Yến (cười thích chí): Ồ, anh khen tặng tôi quá, cám ơn anh. Cũng giống như giọng hát rè rè khàn khàn và kỹ thuật trình diễn rất riêng của tôi. Tôi phải chọn cho tôi một phong cách viết riêng với cá tính riêng mới lạ và độc đáo hổng giống ai như vậy mới là của riêng tôi. Nghe và thưởng thức âm nhạc là một nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống chúng ta. Tôi lại làm nghề ca hát nên càng cần phải nghe âm nhạc nhiều hơn để học hành và nghiên cứu làm giàu cho kiến thức âm nhạc của mình. Về tân nhạc phổ thông Tây Phương thì không có gì để bàn rộng ra nhưng về nhạc cổ điển thì tôi nhận thấy kể từ . . .theo vần từ B đến W như Bach, Beethoven qua Chopin rồi Mozart v.v. cho đến Richard Wagner, mỗi nhạc sĩ đều tìm một phong cách sáng tác rất riêng cho mình, hể nghe đến cung điệu và tiết tấu là biết ngay tác phẩm ấy là của ai. Có như vậy tên tuổi và tác phẩm của họ mới được lưu danh muôn đời. Ông thầy dạy tôi viết văn theo phong cách sống động mới lạ ấy là từ màn ảnh. Một câu chuyện nếu đọc trên giấy in thì cũng phải mất cả một ngày. Nhưng đưa nó lên màn ảnh thì toàn bộ câu chuyện ấy được thu gọn lại thật sống động khoảng hai tiếng đồng hồ một phần nhờ kỹ thuật flash back. Phong cách viết văn rất riêng của tôi thì không có trường nào thầy nào dạy cả mà chỉ có trường đời và kinh nghiệm Đi và Sống thực tế dạy tôi thôi. Còn tiểu sử nghề lái môtôbay của tôi trong hai năm thì được thu ngắn lại hơn 100 trang. Tiết lộ sớm với anh một chút cho vui vui nghen. Tôi sẽ nhờ bạn giỏi Pháp ngữ dịch cuốn hồi ký này trước, sau khi có bản tiếng Pháp, tôi sẽ nhờ bạn giỏi tiếng Anh dịch từ tiếng Pháp ra tiếng Anh. Tôi sẽ in ấn cuốn hồi ký tập 1 này bằng tiếng Pháp và lẽ tất nhiên là phát hành ở Pháp. Nhưng hãy trở lại cuốn hồi ký tiếng Việt. Đây cũng là dịp để cho tôi thực hành trau dồi thêm tiếng Việt từ đó giúp tôi dễ dàng hơn khi tôi viết tiếp tập 2. Nhưng để trở thành một nhà văn thì không. Bởi vì mục đích của tôi là cố gắng viết cho bằng hết “cái kho” sự kiện đã tích lũy trong hơn 50 năm ca sĩ của tôi xong là hết chuyện để viết nữa. Tới lúc ấy thì tôi đã 75 là tuổi vui thú điền viên trọn vẹn với người bạn đời không hơn sao anh? Nhà tôi ở bên Pháp có một khu vườn nhỏ trồng các loài hoa quý xinh đẹp lắm, nhưng trong thời gian tôi đi qua California ra mắt CD và hồi ký, anh bạn đời của tôi cũng đi công tác lia chia thành ra để cho cỏ hoang mọc cao lên tới rún.

Hải Nam: Khiêm nhường là một đức tính tốt. Nếu bây giờ cô ca sĩ Bạch Yến có trở thành nhà văn cũng tốt thôi, đáng hoan nghênh và khuyến khích thêm. Cộng đồng người Việt mình ở hải ngoại có thêm một nhà văn nữ thì cũng là niềm vui chung. Đó là kết quả của sự học hỏi thực hành trau dồi thêm tiếng Việt mà cô vừa nói. Bằng chứng là có nhiều bạn đọc đã gửi điện thư mong được đọc tiếp tập 2. Yêu cầu này đã chứng minh tài năng cô sẽ trở thành nhà văn, mà phải cần viết hay như thế nào nữa mới được trở thành nhà văn? Nhà văn mà không có nhiều sự kiện độc đáo lạ đời hổng giống ai như cô thì lấy gì để viết? Chẳng lẽ cứ bịa ra, hư cấu thêm thắt rồi dùng kỹ thuật xử dụng ngôn ngữ để biến nó thành một tác phẩm? Trở thành nhà văn như vậy có gì là “khó khăn ghê gớm” lắm đâu. Ở trang 18 và trang 37, 38. Cô diễn tả cảnh cháy nhà đến một chiếc đũa ăn cũng không còn, sau đó gia đình 4 mẹ con đành phải chui rúc trong cái lều bằng vải tăng bố nhà binh làm người đọc mủi lòng xót thương không cầm được nước mắt cảm động. Diễn tả tâm trạng của gia đình bị cháy nhà đến như vậy thì không còn bút pháp nào diễn tả hay hơn. Đồng thời cũng là lời cảnh báo rất thực tế cho tất cả mọi gia đình đang sống trong căn nhà tiền chế cất bằng vật liệu nhẹ dễ cháy nên hết sức thận trọng đề phòng. Cô đã vận dụng trí nhớ cách nào để nhớ lại sự kiện cháy nhà rành mạch như vậy dù đã xẩy ra 45 năm qua?

Bạch Yến: Bởi vì gia đình tôi là nạn nhân trực tiếp bị cháy nhà. Hậu quả khủng khiếp giây chuyền của nó khiến cho gia đình tôi lâm vào cảnh màn trời chiếu đất đói khát sợ hãi không bút mực nào tả cho xiết. Đời sống sinh hoạt bình thường hàng ngày hoàn toàn bị đảo lộn. Từ øsự sợ hãi nhỏ nhặt như sẽ bị bọn chuột cống đến cắn vào ban đêm cho đến nỗi lo sợ không còn được đi hát kiếm chút tiền thù lao. Sư kiện nào cũng đáng sợ hết nhưng không có ai đến mời đi hát là nỗi lo sợ đau đớn nhứt. Ấn tượng ấy đã ăn sâu vào tâm khảm mà tôi không bao giờ quên được, cho nên khi đụng chạm tới kỷ niệm đau thương đó thì tự nó tuôn tràn ra, viết không kịp.

Hải Nam: Tiếp theo là trang 19, cô trổ tài văn chương diễn tả vóc giáng đất nước quê hương mình giống như bà mẹ Việt Nam vô cùng thơ mộng và xinh đẹp hay bất ngờ. Tôi đọc nhiều nhưng chưa hề thấy nhà văn nào lại giàu tưởng tượng đáng cảm phục như cô đã diễn tả vóc giáng hình hài mẹ Việt Nam hấp dẫn đến là tuyệt vời như vậy. Trang 48, 49 cô diễn tả cái đói của gia đình mình và của hai triệu người chết đói ở miền Bắc năm 1945, gợi nhớ lại kỷ niệm vô cùng xót xa đau thương đã xẩy ra trên 50 năm thật là “thần tình” làm người đọc xót xa quặn thắt cả tim gan mặc dù cô chỉ căn cứ sự kiện ấy trên những tấm hình chụp mà cô còn nhớ. Cô dùng cảnh trí và người dân lam lũ chất phác hiền lành nơi tận cùng đất nước ở øhai huyện Năm Căn, Huyện Sử để bày tỏ tấm lòng tha thiết yêu quê hương của chính mình như vậy thì hiếm có cây viết nào sánh kịp. Sống nơi quê nhà chỉ vỏn vẹn có 11 năm mà dùng văn chương để bày tỏ được tấm lòng yêu nước thắm thiết nồng nàn trọn vẹn như vậy, cô đương nhiên trở thành nhà văn rồi. Không có cốt cách tiềm ẩn của một nhà văn thì không thể viết được như vậy. Ngoài ra còn rất nhiều cảnh diễn tả sinh hoạt sống động gay cấn hồi hộp khi lái môtôbay biểu diễn giống như là xem phim ciné do Hollywood sản xuất. Hết sức gây cấn từ giữa trang 125 và qua hai trang 126, 127 trong Chương “Tôi Bị Tai Nạn Suýt Chết” . Trong 3 trang này tôi vừa đọc vừa hồi hộp nín thở. Những cảnh action độc đáo ngoạn mục lại có thật như vậy, cô nên bán truyện này cho điện ảnh Hollywood thực hiện thành phim, họ sẽ mua bản quyền của cô đấy. Đồng ý là cần phải có sự kiện mới viết được nhưng sử dụng bút pháp diễn tả lôi cuốn người đọc mà đã đọc thì phải đọc một mạch cho đến hết trang cuối mới rất đáng khen ngợi. Tóm lại, trong 188 trang của hồi ký tập 1 thì nếu bất chợt lật trang nào ra xem cũng hay hết. Bí quyết của cảm hứng nào giúp cô viết đạt tình như vậy? Hỏi thực nghen, cô có nhờ người bạn đời “gà” cho không?

Bạch Yến (cười cười): “Gà” là gì anh? Gà trống hay gà mái? Gà nòi hay gà tre?

Hải Nam: (nhịn cười hổng được) : Nói nôm na là anh Trần Quang Hải có viết dùm cho cô ... đôi dòng nào không?
Bạch Yến (cười hỉ hả): À thì ra gà là vậy. Không có bí quyết nào cả anh à. Mà tôi cũng không nhờ anh Trần Quang Hải “gà trống hay mái” cho một chữ nào hết, chẳng riêng gì anh ấy hay bất kỳ ai cũng không thể nào thay thế tôi để diễn tả được một cách chân thành những tâm tư tình cảm và kinh nghiệm Đi và Sống trong nghề ca hát của riêng tôi muốn truyền đạt và chia sẻ với các ca sĩ hậu sinh. Kế đó, quan trọng hơn không kém là đền đáp lại tấm ân tình của khán giả đã yêu mến tôi trong hơn 50 năm qua. Nguồn cảm hứng của văn chương tuôn trào ra có khi không kịp viết thì nhà văn nào cũng đã từng trải qua nếu nhà văn ấy có đầy đủ các sự kiện chính xác làm nền móng căn bản cho câu chuyện mà mình muốn truyền đạt đến người đọc. Tôi cũng biết có ba nguyên tắc để viết một cuốn sách là sự kiện, tưởng tượng thêm và bút pháp. Đối với tôi chỉ có duy nhứt một nguyên tắc là sự kiện Đi và Sống rất thực tế. Tưởng tượng thì hoàn toàn không có, làm sao qua mắt được bạn đọc? Về bút pháp thì tôi còn non nớt lắm, bù lại tôi cố gắng vận dụng cái vốn văn chương chữ nghĩa nhỏ nhoi mà tôi có để viết và viết rất chân tình, nếu có sai phạm lỗi lầm, tôi tin rằng bạn đọc sẽ niệm tình tha thứ. Còn nói về anh Trần Quang Hải. Hiện anh ấy là một công chức của ngành nghiên cứu nhạc học dân tộc cổ truyền các nước trên thế giới thuộc Bộ Văn Hóa chánh phủ Pháp. Công việc chính của anh ấy làm còn không xiết nữa, có một thời gian tôi phải phụ xách đàn đi theo anh ấy suốt 15 năm trong sinh hoạt văn nghệ phổ biến nhạc dân ca cổ truyền Việt Nam cho khán giả ngoại quốc nghe nữa là. Ảnh không còn một chút thời giờ nào dành ra để “gà” cho tôi đến một chữ. Tôi chỉ viết và thể hiện đúng chức năng như một nghệ sĩ chân chính đã trải qua 50 năm trong nghề ca sĩ. Nếu tôi luôn luôn trình diễn ca hát bằng tất cả sự chân thành của tâm hồn và trái tim ra sao thì tôi cố gắng dùng cái vốn văn chương có giới hạn của mình để diễn tả trong hồi ký y như vậy. Nhân đây tôi xin bạn đọc vui lòng góp ý phê bình xây dựng giúp tôi về cuốn hồi ký tập 1 để tôi lấy trớn “như tôi lấy trớn rồ mạnh tay ra vọt lên thành bồ đứng thẳng” viết tiếp tập 2 mà trong tập 1 vì bận rộn quá tôi đã quên ghi thêm lời yêu cầu rất cần thiết chân tình này. Cám ơn trước quý bạn đọc. (Xem tiếp kỳ 3)

http://www.viettribune.com/vt/index.php?id=1069

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 22003083