Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Bài người khác

Âm nhạc cổ truyền không thể mất đi


 

Chơi trống Ghì Nằng - dân tộc Chǎm Ninh Thuận

Thời đại kỹ thuật số cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ đã "tấn công" vào mọi mặt của đời sống xã hội. Âm nhạc cổ truyền cũng không nằm ngoài những tác động ấy. Sự mai một và thất truyền của nền âm nhạc cổ truyền là có thực. Làm thế nào để lưu giữu và bảo tồn những giá trị ấy đang là nỗi bǎn khoǎn trǎn trở của không ít người. Xung quanh vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với Nguyên Viện phó Viện Âm nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Đặng Hoành Loan.

* PV: Một cách khái quát nhất, Ông có thể nói như thế nào về nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam?

- Nhạc sỹ Đặng Hoành Loan: Có thể nói ngắn gọn rằng: nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam là một nền âm nhạc phong phú, đặc sắc và khoa học, ví ngang với nền vǎn học cổ Việt Nam. Vǎn học cổ có bao nhiêu loại hình, phản ánh bao nhiêu câu chuyện đời sống thì âm nhạc cổ truyền Việt Nam cũng mang đầy đủ những nội dung như vậy. Có khác là vǎn học phản ánh bằng ngôn ngữ, còn âm nhạc phản ánh bằng âm thanh.

* Nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam đang mai một dần. Đó là một thực tế ai cũng nhận thấy. Theo Ông, nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng đó?

- Nghệ thuật bao giờ cũng sinh ra trong một hoàn cảnh, tổ chức, điều kiện xã hội nhất định. Âm nhạc cổ truyễn cũng vậy. Đời sống xã hội Việt Nam hiện nay hoàn toàn khác so với thời kỳ trước nǎm 1945. Đương nhiên, nền âm nhạc cổ truyền sẽ không còn hoàn toàn phù hợp với đời sống hiện đại, nhất là trong thời đại bùng nổ thông tin. Ví dụ, hát giao duyên trong bối cảnh quần áo thay đổi, phương tiện thay đổi, tư tưởng thay đổi… thì những bài hát đó ứng vào đời sống sẽ rất khó khǎn. Và đương nhiên âm nhạc cổ truyền sẽ mất dần chỗ đứng của nó. Nói như một Giáo sư Trung Quốc trong cuộc họp tại Hà Nội về vấn đề toàn cầu hóa ảnh hưởng như thế nào đến nền âm nhạc cổ truyền thì "hiện nay chúng ta đang cố níu kéo lại nền nghệ thuật rực rỡ của một thời, níu kéo được bao nhiêu tốt bấy nhiêu". Chúng ta là những người đầy trách nhiệm níu giữ lại những giá trị ấy nhưng nếu chúng ta hy vọng rằng toàn bộ nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam sẽ tồn tại như ngày xưa thì đó là điều không tưởng và điều đó cũng không còn logic.

* Theo Ông, phải làm gì để bảo tồn các giá trị âm nhạc cổ truyền?

- Những nghệ thuật của quá khứ tồn tại đến ngày nay là những nghệ thuật đã đạt đến đỉnh cao. Và đó là di sản vǎn hóa của quốc gia. Trách nhiệm của con người, của xã hội hiện đại là phải bảo vệ nó. Bởi chúng ta bỏ quá khứ là đang mất dần hiện tại. Có các cách bảo tồn khác nhau như: phổ biến các loại hình nghệ thuật này thông qua phương tiện truyền thông đại chúng. Trên thực tế, Quan họ Bắc Ninh đến với bạn bè thế giới trước hết là nhờ phát thanh. Và khi chưa có truyền hình thì chèo đã đến được với toàn dân. Thứ hai là tổ chức các trường bảo tồn âm nhạc cổ truyền. Và kết quả là hiện nay chúng ta đã có nhiều thế hệ chơi nhạc cụ dân tộc. Thứ ba là thành lập các viện nghiên cứu bảo tồn. Đây được coi như một ngân hàng "gene". Và, nó giúp cho các nhà nghiên cứu, các nhà sáng tạo nghệ thuật "cấy" những "gene" cổ xưa đó vào các tác phẩm đương đại.

* Hiện nay các loại hình nghệ thuật như Chèo, Tuồng cổ, Cải lương đều có sự "cách tân". Đây có phải là một xu hướng tất yếu không?

- Rõ ràng là sân khấu của chúng ta đã không giữ được nguyên vẹn hình thức cổ nhất. Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta đã đánh mất hoàn toàn cái gốc cổ. Thực tế vẫn còn rất nhiều các lớp tuồng do nghệ nhân bảo tồn. Sân khấu có thể thay đổi nhưng những vai diễn và mảng diễn của nghệ nhân vẫn được giữ nguyên. Về làng Mưng (Thanh Hóa), về Sáo Đền (Thái Bình) vẫn còn những vở chèo, những vai diễn chèo rất cổ. Khi tạo ra sân khấu mới đương nhiên sân khấu cổ truyền bị thất truyền. Chúng ta vẫn phục hồi lại các vở chèo cổ nhưng là dưới con mắt đương đại và ánh đèn đương đại. Nhưng, tôi cho rằng đây là một xu hướng tất yếu bởi nó hấp dẫn người xem và chuyển tải được những câu chuyện đương thời vào đó.

* Nhiều người cho rằng: lớp trẻ đang ngày càng thờ ơ với âm nhạc cổ truyền. Ông có thể lý giải như thế nào về điều này?

- Đại đa số lớp trẻ thời nay thờ ơ với âm nhạc cổ truyền là đương nhiên. Bởi bảo lớp trẻ đội nón thúng, quai thao, đội khǎn xếp áo the đi ra đường là không thể. Nhưng không có nghĩa là tất cả lớp trẻ đều thế. Chỉ có điều, nếu ngày xưa diện tham gia trình diễn và diện hưởng thụ các loại hình nghệ thuật này rộng thì ngày nay đã thu hẹp lại. Cũng như ngày xưa, nếu chỉ riêng làng Khuốc (Thái Bình) đã có 11 gánh chèo thì bây giờ cả miền Bắc mới có vài đoàn chèo. Nhưng không thể mất đi. Đừng mong tất cả lớp trẻ sẽ hồ hởi với âm nhạc cổ truyền. Điều đó không có với chúng ta và cả thế giới. Nhưng cần phải hướng lớp trẻ đến với các giá trị vǎn hóa truyền thống. Đây là trách nhiệm của các nhà quản lý vǎn hóa và làm vǎn hóa.

* Một vài nhận định của Ông về tương lai của âm nhạc cổ truyền Việt Nam?

- Với sự đầu tư của Nhà nước, sự quan tâm của UNESCO và xu hướng toàn cầu là muốn trở lại với bản sắc của mỗi dân tộc sẽ tạo cơ sở cho chúng ta tin rằng nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam còn trường tồn. Hát Quan Họ đang là phong trào toàn làng; cồng chiêng đang là phong trào toàn Tây Nguyên; trước kia có 1 CLB Ca Trù, hiện giờ có tới 20 CLB ca Trù. Chúng ta đang giữ gìn và phát triển các giá trị vǎn hóa cổ truyền trong đời sống đương đại. Và, lớp trẻ-lực lượng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy vốn vǎn hóa cổ chắc chắn sẽ quay về với âm nhạc truyền thống, không gượng ép bởi quá trình hấp thụ âm nhạc nước ngoài - thứ âm nhạc thời trang đến một mức độ nào đó sẽ trở nên bão hòa.

* Xin cảm ơn Ông!



Tiến Anh thực hiện


(Trích báo Người đại biểu nhân dân ra ngày 9/4/2005)

trích trang nhà Viện Âm nhạc Hà Nội

http://www.vnstyle.vdc.com.vn/vim/vietnamese/thongtin/bai_ANCT_HLoan.htm 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 21588709