Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Giọng

Vũ Duy : Castrato , Ca sĩ Hoạn

Nghe ghê quá, ca sĩ hoạn là cái gì? Có thiệt không đây? Thưa, có thiệt chứ. Castrato tạm dịch là "ca sĩ hoạn", phát xuất từ Tây Ban Nha vào thế kỷ 16 ở thánh đường Sistine, Roma. Các nhà soạn nhạc danh tiếng như Monteverdi, Handel, Mozart... đếu có viết nhiều tác phẩm cho các castrati (số nhiều của castrato).

Castrato, Ca Sĩ Hoạn (1/21/2006)

 

Thời đó, tức vào thế kỷ 15, 16, phụ nữ không được phép hát lễ nên phần giọng nữ cao soprano giao cho các bé trai chưa đến tuổi dậy thì, giọng hát trong trẻo thánh thót cao vút. Tất nhiên đến lúc các em dậy thì, bể tiếng, thì đâu còn giọng hát soprano nữa. Các nhà thờ phải luôn luôn tìm kiếm và luyện tập giọng hát cho các em nhỏ con trai khác, rất tốn công mà không kéo dài lâu được.

Ngược lại castrato tức ca sĩ đã thiến, giữ được giọng hát trong trẻo cao vút suốt đời. Từ năm 1600 trở đi, họ chiếm địa vị quan trọng trong các thánh đường và ở triều đình. Gia đình họ cũng có nhiều cơ hội tiến thủ trong xã hội đương thời. Ca đoàn thánh đường Sistine lúc đó 32 người gồm 8 nam sopranos, 8 nam contraltos, 8 tenors và 8 basses.

Ngoài ra, ngành kịch nghệ lúc đó cũng không chuộng giọng hát nữ giới (tội nghiệp!) nên khó tìm được giọng soprano cho opera. Vì vậy, lại phải nhờ đến các cậu một tay. Job nhiều làm không hết.

Nhưng đừng tưởng dễ ăn. Nghề chơi cũng lắm công phu. Ngoài việc hy sinh cái... ấy, các cậu phải học mờ người. Nhạc lý phải tinh thông, phải bỏ ra bao nhiêu năm học sáng tác, đối âm, chơi đàn phong cầm organ và thụ cầm hapsichord. Nhờ vậy, có thể hát láy lượn tùm lum, tô điểm cho dòng nhạc chính mà không biến dạng nhạc ý, nhạc đề. Nhất là hát một bài không lần nào giống lần nào, đặc tính của ca khúc thời baroque.

Từ khoảng 1650 đến 1750 là thời kỳ cực thịnh của các ca sĩ hoạn. Nhưng đến cuối thế kỷ 18, họ lụn bại dần dần và biến mất vì lý do chính trị nhiều hơn là nghệ thuật. Người Pháp thường không ưa loại nghệ thuật này, nên hoàng đế Napoleon đã bãi bỏ khi xâm chiếm Ý. Đến đầu thế kỷ 20, chỉ còn vài người theo đuổi. Alessandro Moreschi là người cuối cùng, hát và làm nhạc trưởng ở thánh đường Sistine đến năm 1913. Người ta thu được một số bài hát của ông ở Vatican (CD Moreschi:The Last Castrato).

Vài năm trước, phim "Farinelli" được trình chiếu giới hạn kể lại cuộc đời của ca sĩ "mất giống" danh tiếng Carlo Brochi, người Ý, tên đi hát là Farinelli. Farinelli lên đài danh vọng năm 1722, vào triều hát riêng cho vua nghe mà thôi, sau rất có quyền thế và chức tước trong triều vua PhilipV, Tây Ban Nha. Tuy trên đài danh vọng nhưng cuộc sống nội tâm và nhất là tình cảm của Farinelli thì quá đau khổ, chắc ai cũng hiểu vì sao. Có lẽ cũng vì vậy mà "chế độ" castrato không còn được duy trì dưới chiêu bài "nghệ thuật" nữa chăng?

Bây giờ đâu còn castrato nữa, vậy nhà làm phim Farinelli năm 1994 dùng giọng hát ai thay thế giọng Farinelli? Họ phối hợp 2 giọng hát soprano (nữ) và counter - tenor (nam) thành một. Kỹ thuật điện tử thuần nhất hai chất giọng khác nhau nghe như một người hát mà không thấy chút giả tạo. Họ đã phải sửa 3000 chỗ khác nhau mới có một âm thanh hoàn hảo trên sound track (CD Farinelli:il castrato, Ewa Mallas-Godlewska, soprano; Derek Le Ragin, counter tenor).

Vũ Duy

http://www.viendongonline.com/?catid=28&nid=2766

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 20008051