Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc Việt

Jason Gibbs: Không thể đơn thuần quay lại quá khứ

Jason Gibbs, 47 tuổi, là một nhà soạn nhạc, nghệ sĩ trình tấu, tiến sĩ khoa lí thuyết âm nhạc và sáng tác của Đại học Pittsburgh Với đam mê tìm hiểu âm nhạc Việt Nam suốt hơn một thập niên, Jason Gibbs đã viết nhiều bài nghiên cứu về đề tài này.

 
02 Tháng 3 2007 - Cập nhật 07h59 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
'Không thể đơn thuần quay lại quá khứ'
 

 
 
Jason Gibbs
Jason Gibbs học tiếng Việt và viết nhiều tiểu luận về âm nhạc Việt Nam
Một nhà nghiên cứu người Mỹ nói với đài BBC rằng ông cảm thấy bi quan cho tương lai của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Trả lời phỏng vấn của BBC, ông Jason Gibbs nói những biến đổi kinh tế, xã hội ở Việt Nam đang ngày càng khiến cho việc gìn giữ âm nhạc truyền thống thêm khó khăn.

Jason Gibbs: Phải nói là tôi hơi bi quan. Đấy không phải là vì người dân hay người thanh niên Việt Nam (VN), mà là vì xã hội VN đang thay đổi rất nhiều. Âm nhạc cổ truyền vốn có gốc từ nông thôn, một xã hội nông nghiệp không bận rộn như ở đô thị. Nhưng bây giờ VN đang phát triển nhanh, quá trình đô thị hóa xóa dần những truyền thống có gốc từ nông thôn.

Có nhiều người cố gắng giữ gìn nền âm nhạc truyền thống. Nhưng để gìn giữ, thì không phải chỉ là giữ phần âm nhạc, mà còn cả cái đời sống đã sản sinh ra nó ngày xưa. Cái đó thì không thể nào tồn tại được.

BBC:Tức là mỗi thời đại, xã hội lại có nền âm nhạc, và rộng hơn là một nền văn hóa, riêng. Trong khi những thể loại hát quan họ, chèo, tuồng…thuộc về xã hội nông nghiệp, và chúng khó có chỗ đứng trong cuộc sống hiện đại ngày nay?

Vâng, tôi nghĩ như vậy. Không phải là lỗi của người VN, vì nói chung người VN nào cũng tự hào về nền văn hóa của mình. Tuy vậy hiện nay có một xã hội khác hẳn xã hội cách đây 50, 60 năm. Vẫn có những người ham mê sưu tầm, nghiên cứu và tôi thấy điều đó rất đáng quý. Nhưng sinh hoạt và nhu cầu của xã hội đã thay đổi.

Tôi cảm thấy đang có một khoảng cách lớn không chỉ trong đời sống vật chất mà cả trong đời sống tinh thần giữa tầng lớp giàu có ở thành thị và người dân (mà đa số là nghèo) ở nông thôn VN. Đôi khi, người ta nói đến “xã hội Việt Nam”, nhưng thực ra là họ chỉ bao gồm xã hội đô thị và những người đang sống ở thành phố. Nhưng đa số người VN vẫn đang sống ở nông thôn hoặc có gốc từ nông thôn – những người này vẫn nghe các loại âm nhạc có nét truyền thống hơn, và có khi chính nhiều người có học thức ở thành thị mới là không quan tâm loại nhạc đó.

Tôi đã đến nhiều vùng quê VN, và họ vẫn nghe loại nhạc mà tôi gọi là Nhạc quê hương nhưng nhiều người chê là nhạc Vàng hay nhạc Sến.

BBC:Phải chăng cuộc sống của những thể loại âm nhạc truyền thống sẽ chỉ nằm trong bảo tàng, viện nghiên cứu và đáp ứng cho khách du lịch?

Trong tương lai, nếu muốn nghiên cứu về cổ nhạc VN, chắc người ta phải vào những nơi đó.

BBC:Gần đây xuất hiện một số nhạc sĩ, họ viết theo phong cách pop, rock phương Tây nhưng lồng vào đó một số yếu tố của âm nhạc truyền thống. Bước đầu những ca khúc ấy cũng được sự đón nhận của khán giả. Anh có nghĩ đấy là một cách lâu dài để đưa âm nhạc truyền thống đến với khán giả của hôm nay?

Đó là điều rất hay và rất quan trọng. Với người nước ngoài, họ nghe những ca khúc như vậy, họ cũng thích. Tôi rất quan tâm đến những nhạc sĩ ấy.

BBC:Ngoài cách ấy, nếu như hỏi anh là anh có thêm đề nghị nào khác, thì theo anh còn có thể làm được điều gì?

Tôi có một ý thế này. Vào thập niên 1950, đã có phong trào “Folk Revival” (Phục hưng dân ca) ở Anh và Mỹ. Tại Mỹ, nhiều sinh viên tập chơi đàn guitar, và họ nghe lại nguồn âm nhạc folk, blues rồi hát lại những ca khúc ấy, hoặc sáng tạo mới. Từ phong trào này đã xuất hiện những tên tuổi như Pete Seeger, Bob Dylan, Joan Baez…

Bây giờ sẽ rất hay nếu ở VN có những người chơi đàn tranh, đàn nguyệt…nhưng không phải để lặp lại cái cũ, mà phả vào đấy một không khí mới. Đó là một cách để giải quyết vấn đề. Nhưng anh phải có sáng tạo mới, chứ không thể đơn thuần quay lại quá khứ.

 Sẽ rất hay nếu có những người chơi đàn tranh, đàn nguyệt…nhưng không phải để lặp lại cái cũ, mà phả vào đấy không khí mới
 
Jason Gibbs

Để làm được điều đó, nó phải trở thành một nhu cầu trong xã hội, một nhu cầu làm mới chứ không phải đơn thuần trở lại với quá khứ.

Tôi thấy người ta cũng cần phải có sự “tha thứ” cho giới trẻ. Nhiều bài báo ở Việt Nam trách thanh niên chỉ đi theo phong trào, theo mốt. Nhưng không phải chỉ bây giờ mới có chuyện ấy. Ví dụ trong thập niên 1930, thanh niên Việt Nam thích nghe nhạc Pháp; sang thập niên 1960, giới trẻ đô thị Sài Gòn thích nhạc rock. Bây giờ họ lại mê ca khúc của Mỹ, Hàn Quốc, Thái Lan…Nói chung cứ có cái gì mới lạ xuất hiện là họ thích; thế hệ nào cũng như vậy cả. Nhưng ở mỗi thế hệ, lại có một thiểu số muốn sáng tạo ra cái riêng, không bị chi phối bởi thị trường. Thanh niên Việt Nam sẽ luôn nghe nhạc nước ngoài, nhưng đến một lúc nào đấy, tôi nghĩ họ sẽ muốn phát hiện những âm thanh thực sự của Việt Nam và muốn có tác phẩm của riêng họ.

Nhưng có một cái khó, hình như ở Việt Nam người ta quan niệm muốn làm âm nhạc là phải vào Nhạc viện. Nhiều người có khả năng, muốn sáng tạo âm nhạc, nhưng lại ngại bị chê là không “chuyên nghiệp” bằng người học ở Nhạc viện. Nhưng quan trọng là anh có nhu cầu sáng tạo, bộc lộ cái riêng của mình. Có thể đó là một quan niệm rất “Mỹ” và tôi không biết người Việt có đồng ý hay không. Nếu nhìn lại lịch sử, tôi thấy Việt Nam đã có truyền thống nhạc tài tử, tức là một nhóm bốn, năm người gặp gỡ nhau, cùng tìm hiểu, chia sẻ và trình diễn âm nhạc. Bây giờ thì người Việt chỉ thường gặp nhau để đi hát karaoke mà thôi


 
 

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/culturesport/story/2007/03/070302_jason_gibbs_interview.shtml

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 22043297