Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Giọng

Hoàng Linh : Giọng thật , giọng giả

 Tình cờ vào một tiệm bán băng nhạc ở Little Saigon, tôi trông thấy vài cái CD của nữ danh ca Thái Thanh và Ban Thăng Long đề là thâu thanh trước năm 1975. Thật là quí. Tôi mua vài CD nghe thử vì vẫn muốn tìm hiểu về những giọng hát vàng trước 75 của miền Nam. Những năm ấy, một là tôi không có điều kiện để đến các phòng trà nghe các ca sĩ này hát "live", hai là tôi cũng không có điều kiện để mua băng về nghe. Thành ra tất cả những gì tôi nghe được chỉ là qua radio, từ những chương trình nhạc như Phạm Duy, Nhạc Chủ Đề... Những bài báo viết về các nghệ sĩ trình diễn lúc đó thì hình như cũng rất ... giống bây giờ, nghĩa là khen rất nhiều, "profusely", nhưng khen bằng những danh từ rất hoa mỹ và tối nghĩa mà ít khi có những phân tích về âm nhạc cho rõ ràng.

Giọng Thật, Giọng Giả

Cập nhật lúc 9:45:36 AM - 14/12/2006

Hoàng Linh



Qua nhiều năm tập hát trong ban Ngàn Khơi, hằng tuần được dậy dỗ từng chút một  và có cơ hội chiêm nghiệm về giọng hát của con người, nhất là của phái nữ,  tôi mới cảm thấy  mình có đủ hiểu biết để nghe hát. Tôi đã được nghe băng thâu thanh trước  75 của Lệ Thu  và Anh Ngọc do chính những ca sĩ này sản xuất lấy. Bây giờ được nghe băng của Thái Thanh, còn gì bằng.

Một lần nọ, đi coi một buổi hát của Lệ Thu, tôi đã được nghe nói là khi giọng hát của cô xuất hiện, lập tức giọng của những nữ ca sĩ khác trở thành ...quá cao. Cũng có lý. Vì Lệ Thu hát khác hẳn các ca sĩ hát trước cô như Thái Thanh, KimTước, Mộc Lan, Mai Hương, Hà Thanh. Lệ Thu và Khánh Ly sử dụng 100% giọng vang ngực tức chest voice trong khi các ca sĩ trên sử dụng giọng vang ngực và giọng vang đầu tức head voice.

Cần phải mở dấu ngoặc tại đây để nói cho rõ về mấy cái giọng này. Giọng vang ngực thường được bà con gọi là giọng thật , còn giọng vang đầu thì là giọng...giả, giọng gió. Bây giờ có nhiều người hát karaoke nên việc giải thích này có vẻ dễ dàng hơn. Vì đa số mọi người đều đã trải qua kinh nghiệm này, nhất là phái nữ. Cứ hát lên tới độ nốt sol là hầu như ai cũng thấy lên không nổi, phải đổi giọng hát qua một khu khác  yếu hẳn hơn so với giọng phía dưới. Đó chính là cái "điểm yếu" hay "break point" của mỗi người. Ngay tại nốt đó, người ta phải đổi từ giọng vang ngực sang giọng vang đầu nếu không muốn phải lấy hết hơi hết sức gào lên. Đa số mọi người đều có cái "điểm yếu " này ở nốt fa, sol. Và với tiêu chuẩn nghe hát bây giờ, những người này khó có thể trở thành ca sĩ lắm. Những người có thể trở thành ca sĩ là những người có cái "điểm yếu" đó cao hơn mọi người, ở khoảng nốt do, re. Qua khỏi do, re họ mới phải đổi thành giọng vang đầu. Những bài hát nhạc pop thường chỉ có âm vực khoảng hơn1 bát độ rưỡi một tí, tức nếu nốt thấp nhất là mi thì nốt cao nhất là khoảng nốt do. Do đó nếu bạn có cái điểm yếu  ở nốt do hay re thì bạn có thể hát rất nhiều bài nhạc pop bằng cách chỉ dùng giọng vang ngực mà thôi, không cần phải đổi qua giọng vang đầu. Bài gì cũng hạ tông xuống cho có nốt cao nhất là do thì sẽ dư sức qua cầu. Người ta thích nghe ca sĩ hát một lèo bài hát bằng một loại giọng thôi, không có khúc nào phải đổi qua giọng kia. Hiện nay tất cả các ca sĩ nhạc pop nổi tiếng đều hát như vậy, từ Barbra Streisand, Celine Dion, Khánh Hà, Ý Lan, Lệ Thu, Thái Hiền...Và phải công nhận là hát như vậy rất dễ nghe và hay, nhất là những đoạn lên cao.

Nhưng còn Thái Thanh thì sao?

Trước 75, tôi rất hâm mộ giọng cô Thái Thanh. Đôi khi nghe một vài người nào đó chê cô, cho là "chua" thì tôi rất bất bình nhưng không biết cách nói sao cho người ta nhận cái lý của mình. Nhưng bây giờ thì tôi biết.

Thái Thanh hát cao hơn một hai tông so với những ca sĩ trên. Vì cô sử dụng giọng vang đầu nhiều hơn là giọng vang ngực. Nhưng cái khéo của cô và của Mai Hương, Kim Tước, Quỳnh Giao... là người ta rất khó nghe ra được chỗ yếu tức cái break point, chỗ đổi từ giọng vang ngực qua giọng vang đầu, của các cô. Vì hát phần lớn là bằng giọng vang đầu và cao hơn, âm sắc của các cô nghe thanh hơn, nhiều người không quen nghe cho là "chua". Thật ra hát bằng giọng vang đầu rất dễ trở thành "chua" nếu không luyện tập kỹ và chú ý thật nhiều khi hát. Vì thế, ít ai hát bằng giọng vang đầu mà  được ưa chuộng lắm.

Bây giờ, nghe lại những bài cô Thái Thanh hát trước 75, tôi nhận thấy giọng cô quá hay. Giọng cô hay ở chỗ là người ta không thể nhận ra break point của cô,  và khi hát bằng giọng vang đầu, làn hơi cô vẫn đầy đủ và vang mạnh không kém gì giọng vang ngực. Yếu tố này khiến cô là danh ca của Việt Nam trước 75. Cô đặc biệt hát rất hay những ca khúc có  tính cách hơi "classical" như  những nhạc phẩm của Phạm Duy hoặc bài "Giòng Sông Xanh" của Strauss vì giọng vang đầu cao vút thích hợp với những nhạc phẩm này hơn.

Tuy nhiên, hát nhạc pop là phải hát giọïng vang ngực hoàn tòan. Bây giờ ít ai có khả năng hoặc cố công tập luyện để giọng vang đầu cũng hay và mạnh mẽ như giọng vang ngực. Thế hệ ca sĩ như cô Thái bây giờ phải được trân trọng vì chưa có ai thay thế nổi các cô vậy.
 
 
http://viendongdaily.com/Contents.aspx?item=100&contentid=1569 

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 21985527