Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc Việt

Lê Hoàng : Tính "Việt" trong nhạc Việt và câu chuyện à ơi bản sắc

VO14708();
document.all('IDM_Category_'.concat(1382)).style.display='';

Không phải chỉ trong Triết học mới có "Ta là ai?" mà hầu như bất kỳ người trí thức nào cũng phải ít nhất một lần tự hỏi mình câu hỏi đó. Nhưng, tự hỏi như thế không phải để ru mình trong ảo tưởng - một cách rất AQ, càng không phải để mặc cảm giấu mình. "Ta là ai?" đơn giản là để định vị cho công cuộc phát triển một cách khoa học và có hệ thống.

Thật thú vị khi tìm được một người chia sẻ với mình về một tác phẩm. Càng thú vị hơn khi người ấy không cùng quan điểm với mình. Kỳ thực, "Ý em cũng giống ý anh" chưa bao giờ giúp ích cho sự phát triển chung của xã hội. Có chăng, nó chỉ giúp cho sự "phát triển" của vài cá nhân. Nếu cần phải cảm ơn bạn Tường Linh về điểm này tưởng cũng không phải là quá. Đoán chừng bạn cũng sẽ không phiền nếu chúng ta tiếp tục trao đổi xoay quanh chủ đề này, phải không?

Có một điều xin được hỏi Tường Linh, và cũng là hỏi chung cho những ai đang hoạt động trong nhạc Việt - Đâu là cái "tính Việt" trong nhạc Việt? Nói cách khác, cái bản ngã, bản sắc của nhạc Việt là gì? Chắc chắn hệ thống bình quân luật không phải là sản phẩm của người Việt. Người Việt dùng ngũ cung hò xự xang xê cống chứ không dùng Đồ Rê Mi Fa Sol La Si Đô. Tiết tấu trong các ca khúc đóng dấu Việt hiện nay cũng chẳng phải là của người Việt. Ít nhất, chúng ta chẳng làm gì có slow, rhumba, bebop... cho đến khi tân nhạc Việt Nam "mượn" được chúng từ các nước. Các nhạc cụ chúng ta đang dùng để chơi nhạc nhẹ hiện nay có phải của Việt Nam không? Guitar, saxophone, piano, organ... không phải trống chầu, đàn nhị, đàn đá hay t'rưng. Vậy thì, khi cầm một ca khúc "Việt" trên tay, chúng ta sẽ vin vào cái gì để gọi đấy là một ca khúc Việt? Có. Một thứ. Ca khúc ấy bằng tiếng Việt.

Không ai cấm chúng ta không được học hỏi cái hay của người khác và điều đó cũng không có chi xấu hổ. Tích hợp cái hay của người vào cái hay của mình để có được một cái mới hay hơn là điều đáng được hoan nghênh. Trong một thế giới phẳng, khi các nhạc cụ, tiết tấu, vòng hoà thanh... đều đã trở thành sản phẩm Opensource, chúng ta có toàn quyền sử dụng mà không cần phải ngại chuyện tác quyền. Trong thế giới phẳng mà chúng ta đang và sẽ sống, có hàng trăm nghìn sound samples, beat nhạc opensource đang ở đâu đó trên internet, ta cứ việc sử dụng để tạo tác tác phẩm của mình. Sử dụng càng nhiều các thành tố ấy, tính Việt trong ca khúc Việt càng ít đi. Vẫn tốt, miễn là tác phẩm cuối cùng đủ chất lượng.

Thật kỳ lạ khi các nước chẳng hề đòi phải có dòng nhạc của riêng mình, chúng ta lại cứ nhất định phải có "Việt" thì lòng mới thoả. Mỹ không đòi phải có Rock Mỹ. Hàn không đòi phải có Hip-hop Hàn. Nhưng ta thì phải có rock Việt, jazz Việt, hip-hop Việt. Được thôi! Nếu muốn, chúng ta có thể có nếu như cái mà ta tạo ra đủ mạnh, đủ khu biệt để được thế giới công nhận. Chẳng hạn nếu bỗng một ngày bạn thốt nhiên chế ra được một loại âm nhạc nào đó mới toanh, không nơi đâu có, như một nhà khoa học phát minh ra được một cái mới, bạn có quyền đặt tên cái mới đó theo ý mình. Theo lý đó, những rock Việt, jazz Việt, hip-hop Việt có đủ "mới" chưa? Thú thực là chưa. Thế hip-hop Việt, rock Việt có đủ khu biệt chưa? Về điểm này, nếu hiểu theo một cách nào đó, chúng ta có thể nói là đã đủ bởi dòng rock Việt, hip-hop Việt ta chơi... chẳng giống bất kỳ đâu trên thế giới phẳng này.

Ai đã gọi dòng nhạc mang màu sắc Trung Hoa mà chúng ta đã và đang nghe nhan nhản ngoài phố là "nhạc Tàu"? Xin lỗi! Người Trung Hoa đại lục hay HongKong không chơi thứ "nhạc Tàu" như thế. Hãy cứ thử nghe Coco Lee, Sammi Cheung, Chan Wai Lam... hát xem "nhạc Tàu" của họ ra sao và đối chiếu lại với "nhạc Tàu" của chúng ta để thấy rằng món "nhạc Tàu" ta đang chơi đúng ra phải gọi là "nhạc Việt" - dòng nhạc Việt chỉ có thể có tại Việt Nam, không đâu khác trên thế giới.

Bản sắc thực ra không phải là cội rễ, căn nguyên của cái hiện thời. Nếu bản sắc là cội rễ, những dân tộc hình thành từ quá trình lưu vong hay xâm lấn không hề có bản sắc. Vì thế nếu xem bản sắc Việt là cội rễ, cái gốc, chúng ta buộc phải thực hiện một cuộc truy tìm khảo cổ về Phú Thọ để tìm xem người Văn Lang xưa dùng thứ âm nhạc gì và mang nó về hiện tại để xác nhận là bản sắc. Trong trường hợp đó, biết đâu chúng ta lại chẳng phải truy tìm xa hơn, đào sâu hơn vào quá khứ bởi lịch sử loài người là một quá trình dịch chuyển của những kẻ du canh, du cư, sống bằng săn bắt và hái lượm.

Bản sắc chỉ đơn giản là cái riêng của một người, một sự vật, hiện tượng để khu biệt với những cái khác. Vậy thì, qua những gì đã nói, chúng ta liệu có thể nói rằng bản sắc của nhạc Việt là tiếng Việt và là những ca khúc không thể tìm thấy ở bất kỳ đâu trên thế giới như hip-hop Việt, rock Việt, jazz Việt... không? Mà nếu thế, những cái "Việt" ấy có đáng để chúng ta tự hào. Chiếc áo dài là "quốc hồn quốc túy" của Việt Nam. Nhưng chiếc áo dài không mang lại cho Mai Phương Thúy danh hiệu Hoa hậu thế giới bởi hoa hậu là người của cả thế giới chứ không phải của riêng một quốc gia nào. Không một hội đồng giám khảo hay hội đồng nghệ thuật nào lấy một cái rất riêng để đại diện cho một cái rất chung. Nhạc Việt trong thế giới phẳng vẫn chỉ là dòng nhạc gói gọn trong 300 nghìn cây số vuông biên giới, vùng vẫy trong tuyệt vọng tìm kiếm một lối ra. Để rồi khi không thể thoát ra, chúng ta đành tự AQ mình rằng đó chính là bản sắc.

LÊ HOÀNG

Nhạc Việt trong thế giới phẳngTính "Việt" trong nhạc Việt và câu chuyện à ơi bản sắc

08:07' 11/11/2006 (GMT+7)

 

http://www.giaidieuxanhcuoituan.vietnamnet.vn/doithoai/2006/11/632307/ 

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 22050062